Shloka 21

त्रिवर्गविचारः

Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma

Devanagari script

सर्वग्राम्यास्तथा53रण्या याश्न लोके प्रवृत्तय: । निन्दां चैव प्रशंसां च यो नाश्रयति मुच्यते,जगतमें ग्रामीणों और वनवासियोंकी जो-जो प्रवृत्तियाँ होती हैं, उन सबका जो सेवन नहीं करता तथा दूसरोंकी निन्‍्दा और प्रशंसासे भी दूर रहता है, उसकी मुक्ति हो जाती है

Translation

Ang lahat ng gawi at hilig na umiiral sa daigdig—maging sa mga taga-nayon o sa mga naninirahan sa gubat—ang hindi sumusunod at hindi nagpapakalulong sa mga iyon, at lumalayo rin sa panlalait at papuri ng iba, siya’y napapalaya.

Word by Word

सर्वग्राम्याःall (those) belonging to villages

तथाand likewise

अरण्याःforest(-dwellers) / those of the forest

याःwhich

इहhere (in this world)

लोकेin the world

प्रवृत्तयःtendencies / ways of conduct

निन्दाम्blame / censure

चand

एवindeed / just

प्रशंसाम्praise

चand

यःwho

नnot

आश्रयतिresorts to / takes refuge in / depends on

मुच्यतेis freed / is released

Speaker

भीष्म उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes