Shloka 20
त्रिवर्गविचारः
Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma
अहं त्वयि मयि त्वं च मयि ते तेषु चाप्यहम् । पूर्वसम्बन्धिसंयोगं नैतद् दान्तो निषेवते,“मैं तुमपर स्नेह रखता हूँ और तुम मुझपर। वे मुझमें अनुराग रखते हैं और मैं उनमें" इस प्रकार पहलेके सम्बन्धियोंके सम्बन्धका जितेन्द्रिय पुरुष चिन्तन नहीं करता
ahaṃ tvayi mayi tvaṃ ca mayi te teṣu cāpy aham | pūrva-sambandhi-saṃyogaṃ na etad dānto niṣevate ||
Sinabi ni Bhishma: “Ako’y may pagkapit ng damdamin sa iyo, at ikaw sa akin; sila’y may pagmamahal sa akin, at ako sa kanila”—ang taong may pagpipigil-sa-sarili ay hindi nagpapakalunod sa ganitong pag-iisip tungkol sa pagkakabuhol ng mga dating ugnayan. Sa balangkas ng dharma, pinipigil niya ang isip na kumapit sa palitang paglingap at sa mga tali ng nakaraan, upang manatiling matatag at hindi malabo ang paghatol at asal.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A disciplined person does not dwell on mutual attachments and old relational bonds (“I love you, you love me, they love me, I love them”). Such mental fixation is an entanglement; restraint means not feeding it, preserving clarity and steadiness in dharmic conduct.
In the Shanti Parva’s instruction on righteous living and inner discipline, Bhishma advises the listener that one should not mentally rehearse or cling to past associations and reciprocal affections; the self-controlled avoid cultivating these thoughts.