त्रिवर्गविचारः
Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma
अकार्पण्यमसंरम्भ: संतोष: प्रियवादिता । अविहिंसानसूया चाप्येषां समुदयो दम:
bhīṣma uvāca | akāṛpaṇyam asaṃrambhaḥ santoṣaḥ priyavāditā | avihiṃsā anasūyā cāpy eṣāṃ samudayo damaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang kawalan ng kasakiman, ang kawalan ng padalus-dalos na pag-alab, ang pagkakasiya, at ang ugaling magsalita ng nakalulugod; kasama ang di-karahasan at ang pagtangging manlait o manisi ng iba—kapag ang mga ito’y sabay-sabay na sumibol sa isang tao, ang pagsasama nilang iyon ang tinatawag na dama, ang pagpipigil sa sarili.”
भीष्म उवाच
Bhishma defines dama (self-restraint) not as a single act but as the combined rise of key virtues—generosity, calmness, contentment, kind speech, non-violence, and non-fault-finding—showing that inner discipline is measured by stable ethical dispositions.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues his didactic discourse, offering Yudhishthira a concise definition of dama by listing the traits that together constitute genuine self-restraint.