Shloka 16
कपोती-विलापः स्वर्गसंयोगश्च
The Dove’s Lament and Celestial Reunion
एवं तु वर्तमानस्य तस्य वृत्तिं दुरात्मन: । अगमत् सुमहान् कालो न चाधर्ममबुध्यत
evaṃ tu vartamānasya tasya vṛttiṃ durātmanaḥ | agamat sumahān kālo na cādharmam abudhyata ||
Sa gayon, habang ipinagpapatuloy ng masamang-loob na iyon ang nakagawiang pamumuhay na yaon, lumipas ang napakahabang panahon; subalit hindi siya nagising sa pagkaunawang ang kanyang landas ay adharma. Ipinahihiwatig ng taludtod na ang matagal na pagkalugmok sa nakapirming maling gawi ay nakapapamanhid sa kamalayang moral at ginagawang tila normal ang adharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Persistent engagement in an unrighteous habit (vṛtti) can cause ethical numbness: even as time passes, a person may fail to recognize adharma unless they actively cultivate discernment and self-examination.
Bhīṣma describes a person of wicked disposition who continues in his established way of life; despite a long period passing, he does not perceive that his conduct is adharma—highlighting the danger of normalized wrongdoing.