Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
अन्यो धर्म: समर्थानामापत्स्वन्यक्षु भारत । प्राकुकोशात् प्राप्यते धर्मो वृत्तिर्धर्मादू गरीयसी
anyo dharmaḥ samarthānām āpatsu anyakṣu bhārata | prāk kośāt prāpyate dharmo vṛttir dharmād garīyasī bhārata ||
Wika ni Bhīṣma: “O Bharata, iba ang dharma para sa may kakayahan, at iba rin para sa tinamaan ng kapahamakan. Kaya’t kapag napagtibay muna ang kabang-yaman, saka lamang tunay na nagkakaroon ang hari ng pagkakataong itaguyod ang dharma; sapagkat sa matinding pangangailangan, ang mga paraan upang mapanatili ang buhay at ang pag-andar ng kaharian ay maaaring mauna sa dharma.”
भीष्म उवाच
Dharma is context-sensitive: in normal conditions the capable should follow higher standards, but in calamity (āpada) different allowances apply. For a king, securing resources (kośa) and ensuring livelihood/maintenance (vṛtti) is a prerequisite for stable dharma-governance; without sustenance and revenue, righteous administration cannot be effectively practiced.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship and ethics, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira (addressed as ‘Bhārata’) about practical governance. He explains that a ruler must first ensure the treasury and the people’s maintenance, especially in crisis, because the functioning of the kingdom and survival needs condition how dharma can be applied.