Shloka 53
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
देवदेव: शिव: सर्वो जागर्ति सतत प्रभु: ।।
devadevaḥ śivaḥ sarvo jāgarti satataṃ prabhuḥ | kapardī śaṅkaro rudraḥ śivaḥ sthāṇur umāpatiḥ ||
Wika ni Vasuharoma: Ang Panginoon ng mga panginoon—si Śiva, ang naghaharing sumasaklaw sa lahat—ay laging gising at mapagbantay. Siya si Kapardī, ang may buhol-buhol na buhok; si Śaṅkara, ang mapagpala; si Rudra, ang kakila-kilabot; si Śiva, ang mapalad; si Sthāṇu, ang di-natitinag; at si Umāpati, ang kabiyak ni Umā. Sa papuring ito itinuturo na ang kataas-taasang presensiyang banal ay walang humpay na nagbabantay at nag-iingat, nagtataguyod ng kapakanan ng daigdig at nag-aalis ng pagdurusa sa mga kumakalinga.
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the supreme Lord (Śiva) is ever-vigilant and all-pervading, embodying both benevolence (Śaṅkara/Śiva) and awe-inspiring power (Rudra). Remembering his many epithets reinforces trust in divine protection and commitment to world-welfare (loka-maṅgala).
Within Śānti Parva’s reflective discourse, Vasuharoma offers a hymn-like enumeration of Śiva’s names and qualities, presenting him as the ever-awake guardian and auspicious refuge, thereby grounding ethical peace and stability in devotion and recognition of the supreme.