Shloka 15
शकुनि (हिरण्मय-पक्षी) उपदेशः — Vighasāśin and the Difficulty of Gārhasthya
ईहन्ते सर्वभूतानि तदिदं कर्मसंज्ञितम् । सिद्धिक्षेत्रमिदं पुण्यमयमेवाश्रमो महान्
īhante sarvabhūtāni tad idaṃ karmasaṃjñitam | siddhikṣetram idaṃ puṇyamayam evāśramo mahān |
Sinabi ni Arjuna: “Ang lahat ng nilalang ay nagsisikap at nagpapagal—ito ang tinatawag na ‘karma’. Ang banal na larangan ng pagtatamo ay ang dakilang āśrama: ang buhay ng maybahay, kung saan isinasagawa ang mga tungkuling Veda—lalo na ang paghahandog. Matibay na itinuturo ng Veda ang mga ritwal na ito, at ipinahahayag ng mga pantas na ang mga gawa ay nagkakaganap sa pamamagitan ng mga mantrang Veda; kaya sa pagsasagawa nito, natatamo ang ninanais na bunga rito at ang landas patungo sa langit. Dahil dito, ang karamihan sa mga nilalang ay nagsisikap, ayon sa kanilang makakaya, na ganapin ang mga handog na minamarkahan ng panahon—mga buwan, kalahating-buwan, mga panahon, ang araw, ang buwan, at ang mga bituin. Ang pagsasagawa ng gayong mga handog ang tinatawag na ‘karma’; at ang pook na pinagdarausan nito—ang gṛhastha-āśrama—ang bukiring may bisa ng tagumpay at ang pinakadakila sa mga āśrama.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse frames ‘karma’ as the universal striving of beings, and then narrows it to Vedic duty—especially yajña—performed with mantras. It elevates the gṛhastha-āśrama as the primary, merit-filled ‘field of accomplishment’ because it is the social and ritual setting where these duties are actually carried out and where desired results (including the path to svarga) are pursued.
In the Śānti Parva’s discourse on dharma and right conduct, Arjuna speaks about the nature of action and the religious life. He explains why householdership is considered the greatest āśrama: it sustains Vedic rites and time-bound sacrifices linked to cosmic cycles (months, seasons, sun, moon, stars), which most beings attempt to perform to the best of their capacity.