मातापितृगुरुपूजा-प्रशंसा
Praise of Venerating Mother, Father, and Teacher
मित्रद्रोही, कृतघ्न, स्त्रीहत्यारे और गुरुघाती--इन चारोंके पापका प्रायश्चित्त हमारे सुननेमें नहीं आया है ।।
Bhīṣma uvāca: mitradrohī kṛtaghnaḥ strīhantā guruhā ca—eteṣāṃ caturṇāṃ pāpānāṃ prāyaścittaṃ na śrutaṃ naḥ. etat sarvam anirdeśenaivam uktaṃ yat kartavyaṃ puruṣeṇeha loke; etac chreyo nānyad asmād viśiṣṭaṃ; sarvān dharmān anusṛtyaitad uktaṃ.
Wika ni Bhishma: Para sa apat na mabibigat na kasalanan—pagtataksil sa kaibigan, kawalang-utang-na-loob, pagpatay sa isang babae, at pagpatay sa sariling guro—wala pa kaming narinig na anumang pag-aaring-sala o pagtubos. Kaya, ang lahat ng dapat gawin ng tao sa mundong ito ay naipahayag nang buod, nang hindi labis na pinalalawig. Ito ang landas ng tunay na kapakanan; wala nang tungkuling hihigit pa rito. Sa pagsunod sa kabuuan ng dharma, ang pinakadiwa nito ay ipinahayag dito.
भीष्म उवाच
Bhishma identifies four transgressions—betraying a friend, ingratitude, killing a woman, and killing one’s teacher—as so severe that no expiation is traditionally known for them, and he frames his preceding instruction as a distilled essence of dharma: the highest welfare lies in adhering to this summarized moral path.
In Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma continues his ethical discourse, emphasizing the gravity of certain crimes and concluding that the duties he has outlined are the essential, most beneficial guidance drawn from the broader body of dharma.