Shloka 42
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
पुरापि चैषामनुसृत्य भूमिपा: पुरेषु भोगानखिलान् जयन्ति । पुरेषु नीति विहितां यथाविधि प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन
bhīṣma uvāca |
purāpi caiṣām anusṛtya bhūmipāḥ pureṣu bhogān akhilān jayanti |
pureṣu nītiṁ vihitāṁ yathāvidhi prayojayanto balavṛtrasūdana ||
Wika ni Bhīṣma: Maging noong unang panahon, ang mga haring tagapangalaga ng daigdig ay sumunod sa landas na ito: pagpasok sa mga lungsod ng kaaway, kanilang ipinatupad—ayon sa itinakda—ang patakarang maayos na naitatag. Sa pamamagitan ng disiplinadong pamamahala at pagkilos na angkop sa kalagayan, nakamtan nila ang paghahari sa lahat ng yaman at ligaya sa kabisera ng kalaban. O Indra, mamamatay kay Vṛtra! Ito ang napatunayang paraan kung paano nakakamit ng mga pinuno ang tagumpay at kasaganaan sa pamamagitan ng mahinahong pamamahala, hindi sa lakas lamang.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory and lasting control are achieved not only by force but by disciplined, rule-based application of nīti (statecraft). A ruler should implement proper policy in conquered or contested cities so that order, compliance, and prosperity follow.
Bhīṣma, instructing on rājadharma in the Śānti Parva, cites an established precedent: earlier kings would enter enemy cities and apply duly prescribed policy and administration; by such methodical governance they would secure the capital’s resources and enjoyments.