Shloka 24
Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)
Devanagari script
सा हि नित्यं महाभागा तपसोग्रेण कर्शिता । पुत्रपौत्रवध श्रुत्वा ध्रुवं न: सम्प्रधक्ष्यति,“महाभागा गान्धारी प्रतिदिन उग्र तपस्यासे अपने शरीरको दुर्बल करती जा रही हैं। वे पुत्रों और पौत्रोंका वध हुआ सुनकर निश्चय ही हमें जला डालेंगी
Transliteration
sā hi nityaṃ mahābhāgā tapasogreṇa karśitā | putrapautravadhaṃ śrutvā dhruvaṃ naḥ sampradhakṣyati ||
Translation
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang marangal na ginang na iyon (si Gāndhārī), na araw-araw ay pinahihina ng mahigpit na pag-aayuno at pagtitika, ay tiyak na mag-aalab sa galit laban sa amin kapag narinig niya ang pagpaslang sa kanyang mga anak at mga apo.”
Word by Word
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
महाभागाhighly fortunate/noble lady
महाभागा:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
उग्रेणfierce/severe
उग्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कर्शिताemaciated/worn down
कर्शिता:
TypeVerb
Rootकृश् (धातु) → कर्शित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, क्त (past passive participle)
पुत्रsons (of)
पुत्र:
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (समास-पूर्वपद-भाव), बहुवचन (अर्थतः)
पौत्रgrandsons (of)
पौत्र:
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (समास-पूर्वपद-भाव), बहुवचन (अर्थतः)
वधम्slaying/death
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
नःus
नः:
Karma
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम, द्वितीया, बहुवचन
सम्प्रधक्ष्यतिwill burn up/consume
सम्प्रधक्ष्यति:
TypeVerb
Rootसम् + प्र + धक्ष् (धातु)
Formलृट् (simple future), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaG
GāndhārīS
sons of Gāndhārī (Kauravas)G
grandsons/descendantsVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes