Shloka 423
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
पतिव्रतानां लोकांक्ष व्रजन्तं सो5न्वपश्यत । तत्पश्चात् देवलने देखा कि विप्रवर जैगीषव्य मुनि अपने तेजसे ऊपर-ऊपरके तीन लोकोंको लाँघकर पतिव्रताओंके लोकमें जा रहे हैं
patīvratānāṁ lokān ca vrajantaṁ so 'nvapaśyata | tatpaścāt devalane dadarśa ki vipravaraḥ jaigīṣavyo muniḥ svatejasā uparyupari trīn lokān laṅghayitvā patīvratānāṁ loke gacchati ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, nakita niya siyang patungo sa mga daigdig ng mga asawang tapat sa panata. At muli, sa banal na dako ng mga diyos, nakita ni Devala ang dakilang brāhmaṇa—ang pantas na si Jaigīṣavya—na sa lakas ng sariling ningning ng pag-aayuno at pagninilay, lumalampas sa tatlong daigdig at tumutungo sa mundong inilaan para sa mga pativrata, yaong mga asawang matatag sa panata at katapatan. Ipinapakita ng talatang ito ang pagpapahalaga ng Mahābhārata sa dharma ng matibay na pagsasama, at ang pambihirang abot ng kapangyarihang asetiko kapag nakaayon sa katuwiran.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights two complementary ideals: (1) the exalted spiritual status accorded to patīvratā-dharma (steadfast fidelity and vow-keeping within marriage), and (2) the potency of tapas/tejas, by which a sage can transcend ordinary cosmic boundaries. Together they affirm that disciplined righteousness—whether through household vows or ascetic practice—leads to higher realms.
The narrator reports a vision/observation: in a divine precinct, the observer sees the brāhmaṇa sage Jaigīṣavya, empowered by his own spiritual radiance, moving upward beyond the three worlds and heading specifically toward the realm of devoted wives (patīvratā-loka).