Shloka 30
शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command
Devanagari script
भुक्ताश्न विविधा भोगास्त्रिवर्ग: सेवितो मया । पितृणां गतमानृण्यं क्षत्रधर्मस्य चोभयो:
Translation
“Nalasap ko ang sari-saring ligaya; sinunod ko ang tatlong layon—dharma, artha, at kāma. Napawi ko na ang utang ko sa mga ninuno, at gayundin sa dharma ng kṣatriya—kapwa.”
Word by Word
भुक्ताःenjoyed (consumed)
भुक्ताः:
Karma
TypeAdjective
Rootभुज् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अश्नाःeaten
अश्नाः:
Karma
TypeAdjective
Rootअश् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
विविधाःvarious
विविधाः:
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Nominative, Plural
भोगाःenjoyments, pleasures
भोगाः:
Karma
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिवर्गःthe triad (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गः:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
सेवितःpractised, pursued
सेवितः:
Karma
TypeAdjective
Rootसेव् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
पितृणाम्of the forefathers
पितृणाम्:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Plural
गतgone, removed
गत:
TypeAdjective
Rootगम् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
आनृण्यम्freedom from debt (discharge of obligation)
आनृण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनृण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षत्रधर्मस्यof the kṣatriya-duty
क्षत्रधर्मस्य:
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उभयोःof both
उभयोः:
TypePronoun
Rootउभ
FormGenitive, Dual
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes