सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा
Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage
ततस्तां वीरुधं॑ सोम॑ संकल्प्य सुमहातपा: । ऋचो यजूंषि सामानि मनसा चिन्तयन् मुनि:,सोमस्याभिषवं कृत्वा चकार विपुलं ध्वनिम् । तत्पश्चात् उन महातपस्वी त्रितने उस फैली हुई लतामें सोमकी भावना करके मन-ही- मन ऋग्ू, यजु और सामका चिन्तन किया। नरेश्वर! इसके बाद कंकड़ या बालू-कणोंमें सिल और लोढ़ेकी भावना करके उसपर पीसकर लतासे सोमरस निकाला। फिर जलमें घीका संकल्प करके उन्होंने देवताओंके भाग नियत किये और सोमरस तैयार करके उसकी आहुति देते हुए वेद-मन्त्रोंकी गम्भीर ध्वनि की
tatas tāṁ vīrudhaṁ somaṁ saṅkalpya sumahātapāḥ | ṛco yajūṁṣi sāmāni manasā cintayan muniḥ | somasyābhiṣavaṁ kṛtvā cakāra vipulaṁ dhvanim ||
Pagkaraan, ang dakilang asceta na may napakatinding tapas ay inisip na ang nakabukadkad na baging na iyon ay si Soma. Ang pantas, habang sa isip ay binibigkas ang mga himno ng Ṛk, Yajus, at Sāman, ay isinagawa ang pagpiga ng Soma at nagpalabas ng isang malakas at umaalingawngaw na tunog. Ipinahihiwatig nito ang kapangyarihan ng saṅkalpa at ng kaayusang Veda: sa pamamagitan ng panloob na kadalisayan, wastong kaalamang ritwal, at nakatuong isip, nagiging mabisa ang banal na gawa kahit kapos ang panlabas na yaman.
वैशम्पायन उवाच