Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

राजदारानुपादाय प्रययुर्नगरं प्रति । इससे दुर्योधनके मन्त्रियोंका गला भर आया और वे अत्यन्त व्याकुल हो राजमहिलाओंको साथ ले नगरकी और चल दिये || ७० $ ।। वेत्रव्यासक्तहस्ताक्ष द्वाराध्यक्षा विशाम्पते,आस्थायाश्वतरीयुक्तान्‌ स्यन्दनानपरे पुन: । स्वान्‌ स्वान्‌ दारानुपादाय प्रययुर्नगरं प्रति अन्य बहुत-से राजकीय पुरुष खच्चरियोंसे जुते हुए रथोंपर आरूढ़ हो अपनी-अपनी रक्षामें स्थित स्त्रियोंको लेकर नगरकी ओर यात्रा करने लगे

rājadārān upādāya prayayur nagaraṃ prati | vetra-vyāsakta-hastāś ca dvārādhyakṣā viśāṃ pate āsthāyāśvatara-yuktān syandanān apare punaḥ | svān svān dārān upādāya prayayur nagaraṃ prati ||

Sinabi ni Sañjaya: Isinama nila ang mga kababaihang maharlika at tumulak patungo sa lungsod. O panginoon ng bayan, sumama rin ang mga tagapangasiwa ng tarangkahan, may tungkod sa kamay; at marami pang ibang lalaki ng palasyo ang sumakay sa mga karwaheng hila ng mula, at bawat isa’y isinama ang mga babaeng nasa ilalim ng kanyang pag-iingat, patungo sa lungsod.

वेत्रwith a staff/rod
वेत्र:
Karana
TypeNoun
Rootवेत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
व्यासक्तattached/engaged
व्यासक्त:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यासक्त
FormMasculine, Nominative, Plural
हस्ताःhands
हस्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootहस्त
FormMasculine, Nominative, Plural
द्वाराध्यक्षाःgate-keepers
द्वाराध्यक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वाराध्यक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
आस्थायhaving mounted/ascended
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund)
अश्वतरीby she-mules
अश्वतरी:
Karana
TypeNoun
Rootअश्वतरी
FormFeminine, Instrumental, Plural
युक्तान्yoked/harnessed
युक्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Accusative, Plural
स्यन्दनान्chariots
स्यन्दनान्:
Karma
TypeNoun
Rootस्यन्दन
FormMasculine, Accusative, Plural
अपरेothers
अपरे:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Plural
पुनःagain/further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
स्वान्their own
स्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormMasculine, Accusative, Plural
स्वान्their own (respectively)
स्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
FormMasculine, Accusative, Plural
दारान्wives
दारान्:
Karma
TypeNoun
Rootदार
FormMasculine, Accusative, Plural
उपादायhaving taken along
उपादाय:
TypeVerb
Rootउप-आ-दा
FormAbsolutive (Gerund)
प्रययुःthey went
प्रययुः:
TypeVerb
Rootप्र-या
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural
नगरम्to the city
नगरम्:
Karma
TypeNoun
Rootनगर
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति

संजय उवाच

S
Sañjaya
N
nagara (the city)
R
rājadārāḥ (royal women/queens)
D
dvārādhyakṣāḥ (gate-wardens)
V
vetra (staff)
S
syandana (chariot)
A
aśvatara (mule)