Shloka 193
अध्याय २२ — अमर्याद-युद्धवर्णन
Unrestrained Battle Description and Śakuni’s Rear Assault
प्रत्युद्ययुर्महेष्वासा: पाण्डवानाततायिन: । वे महाधनुर्धर कौरवयोद्धा रणभूमिमें अपराजित राजा दुर्योधनके पास पहुँचकर आततायी पाण्डवोंपर जा चढ़े
sañjaya uvāca | pratyudyayur maheṣvāsāḥ pāṇḍavān ātatāyinaḥ | te mahādhanurdharāḥ kauravayoddhā raṇabhūmau aparājitaṃ rājānaṃ duryodhanaṃ samīpya ātatāyiṣu pāṇḍaveṣu abhyapatanta |
Wika ni Sañjaya: Ang mga dakilang mamamana sa hanay ng mga mandirigmang Kaurava ay sumulong upang salubungin ang mga Pandava, na tinatawag silang “ātatāyin” (mga salarin at mapanlusob). Pagdating nila sa paligid ni Haring Duryodhana—na di pa napapabagsak sa larangan—sila’y rumagasa at marahas na sumalakay sa mga Pandava. Ipinapakita ng taludtod na ito na ang sagupaan ay hindi lamang galaw-militar, kundi isang pag-angkin sa katuwiran: ang paglalapat ng bansag na “ātatāyin” upang bigyang-matwid ang paglusob.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how moral labeling functions in war: calling the opponent ‘ātatāyin’ (aggressor/criminal) serves as an ethical rationale for violent action. It reflects the Mahabharata’s recurring tension between dharma-claims and battlefield realities.
Sanjaya reports that Kaurava great archers move out to confront the Pandavas, approach the undefeated King Duryodhana on the battlefield, and then launch an attack against the Pandava forces.