Shloka 48
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
उस समय उन कौरवपक्षीय वीरोंका पराक्रम देखकर हमने एक और आश्चर्यकी बात यह देखी कि अर्जुन अकेले ही एक ही समय उन सभी वीरोंके साथ युद्ध कर रहे हैं ।। विमर्द: सुमहानासीदेकस्य बहुभि: सह । शतक्रतुर्य था पूर्व महत्या दैत्यसेनया,जैसे पूर्वकालमें विशाल दैत्यसेनाके साथ इन्द्रका युद्ध हुआ था, उसी प्रकार एकमात्र अर्जुनका बहुसंख्यक विपक्षियोंके साथ महान् संग्राम होने लगा
sañjaya uvāca | vimardaḥ sumahān āsīd ekasya bahubhiḥ saha | śatakratur yathā pūrvaṃ mahatyā daityasenayā ||
Sinabi ni Sañjaya: Noong sandaling iyon, nang makita namin ang tapang ng mga mandirigmang nasa panig ng Kaurava, nasaksihan pa namin ang isa pang kababalaghan: si Arjuna, mag-isa, ay nakikipagdigma sa lahat ng mga bayani sa iisang pagkakataon. Sumambulat ang isang napakalaking sagupaan—isang mandirigma laban sa marami. Gaya noong unang panahon nang si Śatakratu (Indra) ay nakipaglaban sa napakalaking hukbo ng mga Daitya, gayon din ngayon si Arjuna, nag-iisa, ay humaharap sa isang dakilang digmaan laban sa napakaraming kalaban. Ipinakikita ng tanawing ito ang tensiyong moral ng digmaan: ipinagdiriwang ang lakas ng isang tao, ngunit ang mismong kadakilaan ng labanan ay lalo ring nagbubunyag ng trahedyang lawak ng pagwasak na dinala ng Kurukṣetra sa magkabilang panig.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ideal of steadfast courage in the face of overwhelming odds, while also reminding the listener—through the grandeur of the comparison—that war magnifies both valor and suffering. It implicitly frames martial excellence within the larger dharmic tragedy of Kurukṣetra.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that an astonishing battle is unfolding: Arjuna, alone, is simultaneously engaging many Kaurava-side warriors. The poet intensifies the scene by comparing Arjuna’s lone stand to Indra’s ancient battle against a massive host of Daityas.