Shloka 46
Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira
Book 9, Chapter 11
सो<वतीर्य रथात्तूर्ण हताश्वः पाण्डुनन्दन: । कालो दण्डमिवोद्यम्य गदां क्रुद्धो महाबल:,(इसी बीचमें भीमसेन दूसरे रथपर आरूढ़ हो गये थे) कृतवमनने युद्धस्थलमें पुनः भीमसेनके घोड़ोंको मार डाला। तब घोड़ोंके, मारे जानेपर महाबली पाण्डुकुमार भीमसेन शीघ्र ही रथसे उतर पड़े और कुपित हो दण्ड उठाये कालके समान गदा लेकर उन्होंने कृतवर्माके घोड़ों तथा रथको चूर-चूर कर दिया। कृतवर्मा उस रथसे कूदकर भाग गया
so ’vatīrya rathāt tūrṇaṃ hatāśvaḥ pāṇḍunandanaḥ | kālo daṇḍam ivodyamya gadāṃ kruddho mahābalaḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, ang makapangyarihang anak ni Pāṇḍu, na napatay ang mga kabayo, ay mabilis na bumaba mula sa karwahe. Sa poot, itinaas niya ang kanyang maso na wari’y si Kamatayan mismo na nagbubuhat ng pamalong pamparusa, at sumugod nang kakila-kilabot ang lakas—hudyat na sa kaguluhang moral ng digmaan, ang galit at paghihiganti ay maaaring pansamantalang manaig sa pagpipigil at sa maingat na asal.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses the image of Kāla (Death/Time) raising a punitive rod to show how battlefield rage can become an impersonal force of destruction; it implicitly warns that war tends to magnify anger and retaliation, challenging ethical restraint even for the righteous.
Bhīma’s horses have been killed, so he swiftly gets down from his chariot. Furious, he lifts his mace and moves like Death personified, preparing to strike back with overwhelming strength.