Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout

ददृशु: कालरात्रिं ते गायमानामवस्थिताम्‌ । नराश्वकुण्जरान्‌ पाशैर्बद्धवा घोरै: प्रतस्थुषीम्‌

dadṛśuḥ kālarātriṁ te gāyamānām avasthitām | narāśva-kuñjarān pāśair baddhvā ghoraiḥ pratasthuṣīm ||

Sinabi ni Sañjaya: Nakita nila si Kālarātri na nagkatawang-tao, nakatayo roon at umaawit. Sa pamamagitan ng mga nakapanghihilakbot na panali, iginapos niya ang mga tao, mga kabayo, at mga elepante, at saka sila dinala palayo—isang masamang pangitain ng kamatayan at kapahamakan na bumababa sa mga mandirigma sa gabi ng paglipol.

ददृशुःthey saw
ददृशुः:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलिट् (परोक्शभूत), परस्मैपद, 3, plural
कालरात्रिम्Kālarātri (the goddess/night of doom)
कालरात्रिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकालरात्रि
Formfeminine, accusative, singular
तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, plural
गायमानाम्singing
गायमानाम्:
TypeVerb
Rootगै
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), feminine, accusative, singular
अवस्थिताम्standing, stationed
अवस्थिताम्:
TypeVerb
Rootअवस्था (अव + स्था)
Formक्त (भूतकर्मणि/भूतकृदन्त), feminine, accusative, singular
नरmen
नर:
Karma
TypeNoun
Rootनर
Formmasculine, accusative, plural
अश्वhorses
अश्व:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
Formmasculine, accusative, plural
कुञ्जरान्elephants
कुञ्जरान्:
Karma
TypeNoun
Rootकुञ्जर
Formmasculine, accusative, plural
पाशैःwith nooses
पाशैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाश
Formmasculine, instrumental, plural
बद्ध्वाhaving bound
बद्ध्वा:
TypeVerb
Rootबन्ध्
Formक्त्वा (अव्ययभाव/gerund), active
घोरैःterrible, dreadful
घोरैः:
TypeAdjective
Rootघोर
Formmasculine, instrumental, plural
प्रतस्थुषीम्having set forth / going forth
प्रतस्थुषीम्:
TypeVerb
Rootप्र + स्था
Formक्वसु (परस्मैपदी भूतकृदन्त; ‘having set forth’), feminine, accusative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kālarātri
P
pāśa (noose)
M
men (narāḥ)
H
horses (aśvāḥ)
E
elephants (kuñjarāḥ)

Educational Q&A

The verse frames the night massacre as being overshadowed by an impersonal, inexorable force—Kālarātri—suggesting that when violence and adharma peak, death and ruin ‘take possession’ of all ranks (men, horses, elephants alike). It underscores the ethical warning that war’s cruelty ultimately binds everyone in the same noose of suffering and mortality.

In Sañjaya’s report, the warriors perceive a terrifying apparition: Kālarātri personified, singing and standing nearby, binding living beings with dreadful nooses and moving away with them. The vision functions as an omen and poetic depiction of imminent slaughter and the harvesting of lives during the Sauptika night-raid.