Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्या भीष्म बालतरैनरै: | तमिमं ज्ञानवृद्धः सन्‌ गोपं संस्तोतुमिच्छसि,भीष्म! जिसके प्रति मूर्ख-से-मूर्ख मनुष्योंको भी घृणा करनी चाहिये, उसी ग्वालियेकी तुम ज्ञानवृद्ध होकर भी स्तुति करना चाहते हो (यह आश्चर्य है!)

yatra kutsā prayoktavyā bhīṣma bālatarair naraiḥ | tam imaṁ jñāna-vṛddhaḥ san gopaṁ saṁstotum icchasi bhīṣma ||

Wika ni Śiśupāla: “O Bhīṣma, yaong kahit ang pinakabatang-isip at pinakahangal na tao ay dapat lamang hamakin—ang pastol ng baka na iyon—ngunit ikaw, bagaman ganap sa karunungan, ay nais pa siyang purihin. Nakapagtataka!”

यत्रwhere/with regard to whom
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
Formindeclinable (relative adverb of place)
कुत्साcensure, contempt
कुत्सा:
Karta
TypeNoun
Rootकुत्सा
Formfeminine, nominative singular
प्रयोक्तव्याis to be employed/should be directed
प्रयोक्तव्या:
Karma
TypeVerb
Rootप्र + युज्
Formgerundive (future passive participle), feminine nominative singular
भीष्मO Bhishma
भीष्म:
TypeNoun
Rootभीष्म
Formmasculine, vocative singular
बालतरैःby/than the more childish (people)
बालतरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootबालतर
Formmasculine, instrumental plural (comparative)
नरैःby men
नरैः:
Karana
TypeNoun
Rootनर
Formmasculine, instrumental plural
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative singular
इमम्this (man)
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine, accusative singular
ज्ञानवृद्धःgrown/advanced in knowledge
ज्ञानवृद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootज्ञानवृद्ध
Formmasculine, nominative singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
Formpresent active participle, masculine nominative singular
गोपम्cowherd
गोपम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोप
Formmasculine, accusative singular
संस्तोतुम्to praise
संस्तोतुम्:
TypeVerb
Rootसम् + स्तु
Forminfinitive
इच्छसिyou wish/desire
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष्
Formpresent tense, 2nd person singular, parasmaipada

शिशुपाल उवाच

Ś
Śiśupāla
B
Bhīṣma
K
Kṛṣṇa (implied by the epithet gopa)