Shloka 23

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

Devanagari script

तां त्वयापि हतां भीष्म कन्यां नैषितवान्‌ यतः । भ्राता विचित्रवीर्यस्ते सतां मार्गमनुछित:,भीष्म! तुम्हारे द्वारा अपहरण की गयी उस काशिराजकी कन्याको तुम्हारे भाई विचित्रवीर्यने अपनानेकी इच्छा नहीं की, क्योंकि वे सन्मार्गपर स्थित रहनेवाले थे

Transliteration

tāṃ tvayāpi hatāṃ bhīṣma kanyāṃ naiṣitavān yataḥ | bhrātā vicitravīryas te satāṃ mārgam anucchitaḥ ||

Translation

O Bhīṣma, bagaman dinala mo ang dalagang iyon, hindi siya tinanggap ng kapatid mong si Vicitravīrya bilang asawa, sapagkat siya’y nanindigan sa matuwid na landas na sinusunod ng mga mararangal.

Word by Word

• ताम्: that (her)
• ताम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• त्वया: by you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Instrumental, Singular

• अपि: also/even
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• हताम्: seized/forcibly taken (lit. struck)
• Type: Adjective
• Root: हन्
• Form: Feminine, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)

• भीष्म: O Bhishma
• Type: Noun
• Root: भीष्म
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• कन्याम्: maiden/princess
• कन्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कन्या
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• एषितवान्: desired/sought
• Type: Verb
• Root: इष्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• यतः: because/since
• Type: Indeclinable
• Root: यतः

• भ्राता: brother
• भ्राता: Karta
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विचित्रवीर्यः: Vichitravirya
• विचित्रवीर्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: विचित्रवीर्य
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ते: your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• सताम्: of the good/virtuous
• Type: Noun
• Root: सत्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Plural

• मार्गम्: path/way
• मार्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मार्ग
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अनुचितः: conforming to/following
• Type: Adjective
• Root: अनुचित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• भीष्म: O Bhishma
• Type: Noun
• Root: भीष्म
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

शिशुपाल उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Śiśupāla
• Vicitravīrya
• Kāśirāja
• Kāśī (implied by Kāśirāja)
• the Kāśi princess (kanyā)