Shloka 17
Chapter 15: Counsel on Initiative vs. Renunciation in the Rajasuya Project (सभापर्व, अध्याय १५)
निग्राह्मुलक्षणं प्राप्तिर्धर्मार्थनयलक्षणै:
nigrāha-mūla-lakṣaṇaṁ prāptir dharmārtha-naya-lakṣaṇaiḥ |
Sinabi ni Kṛṣṇa: “Ang tunay na pagtatamo ay nakikilala sa kakayahang magpigil at mamahala—na nakaugat sa mga katangian ng dharma, artha, at wastong patakaran. Gaya rin nito, si Haring Marutta ay naging emperador sa lakas ng kanyang kasaganaan. Hanggang ngayon, ang naririnig natin ay yaong limang emperador lamang. O Yudhiṣṭhira, ang mga haring tulad ni Māndhātā ay umabot sa katayuang imperyal dahil sa iisang natatanging kagalingan; ngunit ikaw ay naghahangad ng luklukan sa kabuuan nito. Ang limang katangiang nagwawagi ng paghahari—pagdaig sa kaaway, pag-iingat sa mga nasasakupan, lakas ng pag-aayuno at disiplina, kasaganaan ng yaman, at mahusay na pamamahala—ay nasa iyo lahat.”
कृष्ण उवाच
Educational Q&A
Imperial authority is ethically justified only when grounded in restraint and in the integrated aims of dharma (justice), artha (welfare/resources), and naya (wise policy). Kṛṣṇa frames sovereignty not as mere conquest but as a disciplined capacity to protect, govern, and uphold order.
Kṛṣṇa addresses Yudhiṣṭhira, citing earlier exemplary emperors (such as Marutta and Māndhātā) to argue that Yudhiṣṭhira is uniquely qualified for full imperial rule because he possesses all five requisites of sovereignty: enemy-subduing power, care of subjects, ascetic discipline, wealth, and excellent governance.