अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः
The Commencement of the Great Departure
शिष्यं परिक्षितं तस्मै ददौ भरतसत्तम: । तत्पश्चात् गुरुवर कृपाचार्यकी पूजा करके पुरवासियों-सहित परीक्षितको शिष्यभावसे उनकी सेवामें सौंप दिया ।। ततस्तु प्रकृती: सर्वा: समानाय्य युधिष्ठिर:
śiṣyaṃ parīkṣitaṃ tasmai dadau bharatasattamaḥ | tatpaścāt guruvare kṛpācāryakī pūjā kṛtvā puravāsibhiḥ saha parīkṣitaṃ śiṣyabhāvena tasya sevāyāṃ samarpya dadau || tatastu prakṛtīḥ sarvāḥ samānāyya yudhiṣṭhiraḥ |
Wika ni Vaiśampāyana: Ang pinakadakila sa angkan ng Bharata ay ipinagkatiwala kay Kṛpa si Parīkṣit bilang isang alagad. Pagkaraan, matapos parangalan nang nararapat ang pinakadakilang guro na si Kṛpācārya, iniabot niya si Parīkṣit—kasama ang mga mamamayan ng lungsod—upang ang prinsipe, sa diwa ng pagiging disipulo, ay maglingkod sa ilalim ng kanyang paggabay. Pagkatapos nito, sinimulan ni Yudhiṣṭhira na tipunin ang lahat ng pangunahing sangkap ng kaharian.
वैशम्पायन उवाच
Right succession is not merely a transfer of power but a transfer of discipline: the heir is placed under a qualified guru, and the king publicly honors the teacher, affirming that learning, restraint, and service are foundations of dharma and stable governance.
Yudhiṣṭhira entrusts the young Parīkṣit to Kṛpācārya as a disciple, ensuring his training and guidance. After honoring Kṛpa, he formally places Parīkṣit under the teacher’s care (with the citizens as witnesses/participants), and then begins the administrative step of summoning the realm’s key constituents (prakṛtayaḥ).