Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

ततः प्रयाता: कुरवो जवेन श्रुत्वैव शड्खस्वनमीर्यमाणम्‌ । विहाय मद्राधिपतिं पतिं च दुर्योधनं भारत भारतानाम्‌

tataḥ prayātāḥ kuravo javena śrutvaiva śaṅkhasvanam īryamāṇam | vihāya madrādhipatiṁ patiṁ ca duryodhanaṁ bhārata bhāratānām ||

Wika ni Śalya: “Pagkaraan, nang marinig nila ang pag-ugong ng kabibe habang ito’y pinatutunog, ang mga mandirigmang Kuru ay tumakas nang nagmamadali. Sa kanilang sindak, iniwan nila maging ang panginoon ng Madra na si Śalya, at ang sarili nilang hari na si Duryodhana—pinuno ng mga Bharata—na naiwan sa likuran.”

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रयाताःhaving departed / having fled
प्रयाताः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु: या)
Formpast (perfective sense), plural, masculine, nominative
कुरवःthe Kurus (Kaurava warriors)
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
Formmasculine, nominative, plural
जवेनwith speed, swiftly
जवेन:
Karana
TypeNoun
Rootजव
Formmasculine, instrumental, singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु: श्रु)
Formabsolutive (क्त्वा)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शङ्ख-स्वनम्the sound of a conch
शङ्ख-स्वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशङ्ख + स्वन
Formmasculine, accusative, singular
ईर्यमाणम्being raised/sounded (being made to resound)
ईर्यमाणम्:
TypeVerb
Rootईर् (धातु: ईर्) / ईरय् (causative sense)
Formpresent passive participle, masculine, accusative, singular
विहायhaving abandoned, leaving behind
विहाय:
TypeVerb
Rootवि-हा (धातु: हा)
Formabsolutive (ल्यप्/क्त्वा sense)
मद्र-अधिपतिम्the lord of Madra (Shalya)
मद्र-अधिपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्र + अधिपति
Formmasculine, accusative, singular
पतिम्the lord, master
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति
Formmasculine, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
Formmasculine, accusative, singular
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
Formmasculine, vocative, singular
भारतानाम्of the Bharatas
भारतानाम्:
TypeNoun
Rootभारत
Formmasculine, genitive, plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
Formmasculine, vocative, singular

शल्य उवाच

Ś
Śalya
K
Kuru/Kaurava warriors
M
Madra (kingdom)
D
Duryodhana
C
Conch (śaṅkha)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical collapse that fear can cause in war: when morale breaks, even proclaimed loyalty to king and commander fails. It implicitly contrasts true kṣatriya-dharma—steadfastness and protection of one’s leader—with panic-driven abandonment.

A conch is sounded on the battlefield; at that signal the Kuru troops lose heart and flee rapidly, leaving behind both Śalya (the Madra king allied with them) and their own ruler Duryodhana.