Shloka 743
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
विद्रुतान् रथिनो दृष्टवा मन्ये शोचति पुत्रक: । दुर्मैषण और वृषसेन भी युद्धमें मारे गये
vidrutān rathino dṛṣṭvā manye śocati putrakaḥ |
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang makita kong nagkakawatak-watak sa pagtakbo ang mga mandirigmang nakakarwahe, iniisip kong nagdadalamhati ang aking anak. Sapagkat napatay rin sa digmaan sina Durmaiṣaṇa at Vṛṣasena; sa hagupit ng makapangyarihang mga Pāṇḍava, ang hukbo’y nayanig sa takot at nagkagulo. Ang mga haring kakampi, tumalikod sa labanan, ay nagsimulang tumakas, at maging ang mga rathin ay nagpakita ng likod. Sa pagtanaw sa lahat ng ito, wari ko’y nilamon ng matinding dalamhati ang aking anak—ganyan ang aking hatol.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical and psychological cost of war: when key warriors fall, collective morale collapses, and even those bound by kṣatriya duty may retreat. It underscores how leadership, courage, and adherence to dharma are tested under catastrophic loss.
After Durmaiṣaṇa and Vṛṣasena are killed and the Pāṇḍavas strike the opposing forces hard, the army breaks into a rout. Allied kings and chariot-warriors flee, and Vaiśampāyana infers that his son (the listener within the frame narrative) must be grieving upon seeing this collapse.