Shloka 37
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
भीष्ममप्रतियुद्धयन्तं शिखण्डी सायकोत्तमै: । पातयामास समरे सर्वशस्त्रभूृतां वरम्
vaiśampāyana uvāca |
bhīṣmam apratiyuddhayantaṁ śikhaṇḍī sāyakottamaiḥ |
pātayāmāsa samare sarvaśastrabhṛtāṁ varam ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang si Bhīṣma—ang pinakadakila sa lahat ng may tangan ng sandata—ay hindi lumalaban sa digmaan, si Śikhaṇḍī ay tumira sa kanya ng mga piling palaso at pinabagsak siya sa larangan. Ipinakikita ng pangyayaring ito ang tensiyong moral ng digmaan: hinahabol ang tagumpay sa pamamagitan ng bentahe sa taktika, kahit ang pagpipigil ng kalaban (dito, ang pagtanggi ni Bhīṣma na lumaban kay Śikhaṇḍī) ay lumilikha ng isang di-pantay na kalagayang mabigat sa usaping etika.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical strain within dharma-yuddha: even a supremely righteous warrior like Bhīṣma may refuse to fight under certain moral constraints, and opponents may still exploit that restraint for strategic success—raising questions about fairness, duty, and the costs of victory.
Vaiśampāyana narrates that Śikhaṇḍī, using excellent arrows, brings down Bhīṣma on the battlefield at a moment when Bhīṣma is not fighting back, emphasizing Bhīṣma’s non-resistance toward Śikhaṇḍī and the resulting tactical outcome.