अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
दुर्योधनस्थ चाकूतं तृषितस्येव विप्रुष: । जैसे पंगु मनुष्यके लिये रास्ता चलना कठिन है, दरिद्रका मनोरथ पूर्ण होना असम्भव है तथा जलकी कुछ ही बूँदें जैसे प्यासेकी प्यास बुझानेमें असमर्थ हैं, उसी प्रकार दुर्योधनका अभिप्राय असम्भव अथवा सफलतासे कोसों दूर है ।।
dhṛtarāṣṭra uvāca | duryodhanasya cākūtaṃ tṛṣitasyeva vipruṣaḥ | yathā paṅgu-manūṣyasya pathi gamanaṃ duṣkaraṃ yathā daridrasya manorathaḥ pūrṇo bhavitum aśakyaḥ yathā ca jalasya alpa-vipruṣo na tṛṣṇāṃ śamayituṃ śaknuvanti tathā duryodhanābhiprāyaḥ asambhavo vā saphalatayā kośa-dūraḥ || anyathā cintitaṃ kāryam anyathā tat tu jāyate ||
Wika ni Dhṛtarāṣṭra: “Ang balak ni Duryodhana ay tulad ng ilang patak ng tubig sa uhaw—hindi kayang pawiin ang uhaw. Kung paanong mahirap lakbayin ng pilay ang daan, at imposibleng matupad ang hangarin ng dukha, gayon din ang balangkas ni Duryodhana: alinman sa di maaabot o napakalayo sa tagumpay. Sapagkat ang pinaplano’y nauuwi sa iba; ang gawa’y isinisilang na iba sa inaakala.”
धृतराष्ट उवाच
Human plans, especially those driven by pride and unrighteous intent, often fail; outcomes arise ‘otherwise’ due to forces beyond one’s control—dharma, consequence, and fate—so one should act with humility and ethical clarity rather than overconfidence.
In Karṇa Parva, Dhṛtarāṣṭra reflects anxiously on the war’s course and judges Duryodhana’s resolve as unlikely to succeed, comparing it to inadequate means (a few drops for a thirsty man) and stating that events do not unfold as one intends.