Shloka 55
गाण्डीवमुक्तैर्भुजगैरिवो ग्रै- दिवाकरांशुप्रतिमैज्वलद्धि: | “सव्यसाचिन्! सब लोग कहते हैं कि तुम परम उत्तम एवं मनके द्वारा प्रयोग करनेयोग्य महान ब्रह्मास्त्रके ज्ञाता हो; इसलिये तुम दूसरे किसी श्रेष्ठ अस्त्रका प्रयोग करो।” उनके ऐसा कहनेपर सव्यसाची अर्जुनने दूसरे दिव्यास्त्रका प्रयोग किया। इससे महातेजस्वी अर्जुनने अपने गाण्डीव धनुषसे छूटे हुए सर्पोके समान भयंकर और सूर्य-किरणोंके तुल्य तेजस्वी बाणोंद्वारा सम्पूर्ण दिशाओंको आच्छादित कर दिया, कोना-कोना ढक दिया || ५३-५४ || सृष्टास्तु बाणा भरतर्षभेण शतं शतानीव सुवर्णपुड्खा:
gāṇḍīvamuktair bhujagair ivograir divākarāṃśupratimaiḥ jvaladbhiḥ | sṛṣṭās tu bāṇā bharatarṣabheṇa śataṃ śatānīva suvarṇapuṅkhāḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Mula sa Gāṇḍīva, pinakawalan ni Arjuna ang mga palasong tulad ng mababangis na ahas—nagniningas at maningning na gaya ng sinag ng araw—kaya’t wari’y natakpan ang mga direksiyon sa lahat ng panig. Pagkaraan, O toro sa angkan ng Bharata, ang mga palasong kanyang pinakawalan ay dumating nang daan-daan at muli pang daan-daan, bawat isa’y may gintong balahibo. Ipinakikita ng tagpong ito na ang pagkamaster sa mga sandatang banal, bagama’t kahanga-hanga, ay lalo pang nagpapabigat sa pananagutang moral ng paggamit nito sa digmaan: ang husay at kapangyarihan ay dapat pa ring sumagot sa pagpipigil at sa wastong layon.
संजय उवाच
Educational Q&A
Power and expertise—especially in divine weaponry—carry ethical responsibility. The verse highlights overwhelming martial capability, implicitly reminding that such force should be governed by restraint and rightful intent, not mere display or anger.
Sañjaya describes Arjuna unleashing a massive volley of radiant arrows from the Gāṇḍīva. The arrows are compared to fierce serpents and sunbeams, filling the directions, and they come in ‘hundreds upon hundreds’ with golden fletching.