Mahabharata — Karna Parva, Shloka 4
Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha
Combat Description and Elephant Duel
चित्तमोहमिवायुक्त भार्गवस्य महामते: । पराजयमिवेन्द्रस्य द्विषद्धयो भीमकर्मण:
vaiśampāyana uvāca |
chittamoham ivāyuktaṃ bhārgavasya mahāmateḥ |
parājayam ivendrasya dviṣaddhayo bhīmakarmaṇaḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari, ang balitang iyon ay halos di matanggap—gaya ng pag-aakalang magkakaroon ng pagkalito sa isip ng dakilang Bhārgava (Paraśurāma), o gaya ng paglarawang si Indra, ang gumagawa ng kakila-kilabot na gawain, ay matatalo ng kanyang mga kaaway. Sa ganitong paraan, inilalarawan ang pangyayaring ito bilang isang pagyanig na moral at kosmiko: ang hindi dapat mangyari ay nangyari, at ang pagbaling na iyon ang hudyat ng pagbagsak ng loob at paglapit ng kapahamakan ng panig ng mga Kaurava.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches how epic narration marks a turning point: when an event is compared to impossibilities (Paraśurāma becoming deluded, Indra being defeated), it signals a moral-cosmic inversion—confidence collapses, and the listener is meant to recognize the weight of destiny and the consequences of prior actions (karma) unfolding in war.
Vaiśampāyana describes the shock produced by the reported event (in context, the catastrophic reversal for the Kauravas). He uses two similes—delusion in Paraśurāma and defeat of Indra—to convey that the news feels unbelievable and ominous, foreshadowing despair and the sense that the Kaurava side is nearing destruction.