Shloka 50
कालयामास तत् सैन्यं यथा पशुगणान् वृकः । जैसे वनमें कुपित हुआ सिंह मृगसमूहोंको खदेड़ता रहता है, उसी प्रकार शत्रुपक्षके पांचाल महारथियोंको भगाता हुआ महायशस्वी कर्ण समरांगणमें समस्त योद्धाओंको त्रास देने लगा। जैसे भेड़िया पशुसमूहोंको भयभीत करके भगा देता है, उसी प्रकार कर्णने पाण्डवसेनाको खदेड़ दिया ।।
sañjaya uvāca | kālayāmāsa tat sainyaṃ yathā paśugaṇān vṛkaḥ |
Sinabi ni Sañjaya: Gaya ng asong-gubat na nagtataboy sa kawan ng mga hayop hanggang magpanik, gayon hinaras ni Karṇa ang hukbong iyon. At tulad ng leon na nagngangalit sa gubat na walang tigil na nagpapangalat sa mga pangkat ng usa, ang bantog na Karṇa, matapos itaboy ang mga dakilang mandirigmang-karwahe ng Pañcāla sa panig ng kaaway, ay nagsimulang maghasik ng sindak sa lahat ng mandirigma sa larangan at pinalayas ang hukbo ng Pāṇḍava sa pag-urong—larawan ng malupit na agos ng digmaan, kung saan ang lakas ay lumalamon sa kaayusan at ang takot ay kumakalat nang mas mabilis kaysa payo.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, collective morale can collapse when a single powerful warrior relentlessly pursues; it implicitly warns that strength without restraint spreads fear and disorder, showing the ethical cost of violence even when it is framed as heroic prowess.
Sanjaya describes Karna’s onslaught: he chases and routs the opposing forces—especially the Panchala great chariot-warriors—so thoroughly that the Pandava host is driven back in panic, compared to animals scattered by a wolf (and, in the extended simile, deer scattered by a lion).