Shloka 4
'प्रजानाथ! शत्रुओंके साथ-साथ तुमलोगोंके पास भी विशाल सेना जुट गयी थी; परंतु परस्पर युद्ध करके प्रायः नष्ट हो गयी, अब थोड़ी-सी ही शेष रह गयी है ।।
bhūtvā vai kauravāḥ pārtha prabhūta-gaja-vājinaḥ | tvāṃ vai śatruṃ samāsādya vinaṣṭā raṇa-mūrdhani ||
Sinabi ni Sanjaya: “O panginoon ng mga tao! Kapwa ang mga kaaway at ang inyong panig ay nakapagtipon ng malaking hukbo; ngunit sa paglalabanan nila sa isa’t isa, halos naglaho na, at ngayo’y kaunti na lamang ang natitira. O Pārtha, ang mga Kaurava ay naging isang makapangyarihang hukbo, sagana sa mga elepante at kabayo; subalit nang makaharap ka nila—isang mabagsik na kaaway—sila’y nadurog sa mismong unahan ng digmaan.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even vast material strength—numbers, elephants, horses—can collapse when opposed by superior valor, strategy, and the momentum of dharma-driven resolve; the verse underscores the fragility of power when it is misdirected or ethically compromised.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava forces, though once immense and well-equipped, have been largely destroyed after confronting Arjuna (Pārtha) at the forefront of the fighting.