Shloka 643
छादयामास समरे गजान् निघ्नन् वृकोदर: । जैसे इन्द्र वज्रके द्वारा असुरोंका संहार करते हैं, उसी प्रकार भीमसेनने हाथियोंसे ही हाथियोंको मार डाला। तत्पश्चात् हाथियोंका संहार करते हुए भीमसेनने समरभूमिमें अपने बाणसमूहोंद्वारा सारे आकाशको उसी प्रकार ढक दिया, जैसे टिडियोंके दलोंसे वृक्ष आच्छादित हो जाता है
chādayāmāsa samare gajān nighnan vṛkodaraḥ | yathā indro vajrakeṇa asurān saṁharati tathā bhīmaseno hastibhir eva hastinaḥ jaghāna | tataḥ hastisaṁhāraṁ kurvan bhīmasenaḥ samara-bhūmau sva-bāṇa-saṁghaiḥ sarvam ākāśaṁ tathā chādayāmāsa yathā śalabha-gaṇaiḥ vṛkṣā ācchādyante |
Sinabi ni Sañjaya: Sa gitna ng labanan, si Vṛkodara (Bhīma) ay pumatay ng mga elepante, na wari’y tinatakpan ang larangan ng mga ito. Gaya ni Indra na sa vajra’y lumilipol sa mga Asura, gayon din si Bhīmasena—elepante rin ang ginamit upang pumatay ng elepante. Pagkaraan, habang ipinagpapatuloy ang paglipol sa pangkat ng mga elepante, tinakpan ni Bhīma ang buong langit sa ibabaw ng digmaan ng sunod-sunod na ulang-palaso—gaya ng mga punong natatabingan kapag dumapo ang nagkakaisang kawan ng balang.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the epic ideal of kṣatriya prowess expressed through overwhelming martial force, while also implicitly reminding the listener—through stark similes of mass destruction—of the grave moral weight carried by war and the catastrophic scale that adharma-driven conflict can unleash.
Sañjaya describes Bhīma in the Karṇa Parva battle: he is killing enemy elephants, even using elephants against elephants, and then unleashes such dense arrow-volleys that the sky over the battlefield appears covered—likened to trees hidden by swarms of locusts.