Shloka 117
अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च
Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter
द्विरदेश्व हतारोहैर्महामात्रै्हतद्विपै: | अन्योन्येन महाराज कृपो घोरो जनक्षय:
dviradeṣv api hatārohāir mahāmātraiḥ hatadvipaiḥ | anyonyena mahārāja kṛpo ghoro janakṣayaḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: O Hari, maging sa hanay ng mga elepante, napatay ang mga nakasakay; napatay ang mga dakilang opisyal—mga mahout at mga pinunong mandirigma—at napabagsak maging ang mga elepante mismo. Sa paglalabanang dikit-dikit, nagpalitan sila ng hampas at nagbunga ng kakila-kilabot at walang-awang pagkalipol ng tao—larawan ng digmaan kung saan ang kapwa pagsalakay ay nagpaparami ng pagdurusa at walang iniiwang ligtas, mandirigma man, tagapagpatakbo, o hayop.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of war: when combat becomes mutual and indiscriminate, it destroys not only famed warriors but also attendants and animals, showing how violence expands beyond its supposed targets and erodes compassion (kṛpā).
Sañjaya reports to the king that in the ongoing battle, elephant units have been devastated—riders, mahouts/high officers, and the elephants themselves are killed—because the opposing sides strike each other relentlessly, resulting in a horrific massacre.