Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च

Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter

रथैर्तताश्वसूतैश्व हतारोहैश्न वाजिभि:,रथोंके घोड़े और सारथि, घोड़ोंके सवार, हाथियोंके आरोही, महावत और स्वयं हाथी भी मारे गये थे। महाराज! इन सबने परस्पर प्रहार करके घोर जनसंहार मचा दिया था

rathair tathāśvasūtaiś ca hatārohāś ca vājibhiḥ |

Sinabi ni Sañjaya: Wasak din ang mga karwahe, kasama ang mga kabayo at mga tagapagmaneho; napatay ang mga nakasakay at ang mga kabayo mismo. Sa kakila-kilabot na sagupaan, kapwa panig ay humampas sa isa’t isa nang walang pagpipigil, at napuno ang larangan ng digmaan ng madugong paglipol—larawan ng digmaang lumalamon sa lahat at ng dilim ng asal kapag ang poot ang umuungos sa paghatol.

रथैःby/with chariots
रथैः:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
तथाand also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अश्वसूतैःby/with horse-drivers (charioteers)
अश्वसूतैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्वसूत
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
हतारोहैःby/with slain riders (i.e., riders who were killed)
हतारोहैः:
Karana
TypeNoun
Rootहतारोह
FormMasculine, Instrumental, Plural
not
:
TypeIndeclinable
Root
वाजिभिःby/with horses
वाजिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
C
chariots (ratha)
H
horses/steeds (vājin/aśva)
C
charioteers (sūta)
R
riders/mounted warriors (āroha)

Educational Q&A

The verse underscores the dehumanizing momentum of war: when mutual retaliation becomes the sole rule, destruction spreads to warriors and the very instruments of battle. Ethically, it warns how anger and vengeance can eclipse discrimination (viveka), producing collective ruin even when framed as kṣatriya-duty.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the intensity of the fighting: chariots, horses, charioteers, and mounted fighters are being cut down in large numbers. The description emphasizes a chaotic, reciprocal onslaught leading to severe carnage.