Adhyaya 42

Verse 1

अड-#-कत ३-मिद्‌ आदि धातुओंका अर्थ क्रमश: स्नेह, आनन्द, प्रीणन (तृप्त करना), प्राण (रक्षा), सस्नेह दर्शन और आमोद है। २-शद्‌ आदि धातुओंका अर्थ क्रमश: इस प्रकार है--शातन (काटना या छेदना), शासन करना, तनूकरण (क्षीण कर देना), हिंसा करना, अवसादन (शिथिल करना) और निषूदन (वध)। त्रिचत्वारिशो< ध्याय: कर्णका आत्मप्रशंसापूर्वक शल्यको फटकारना संजय उवाच ततः पुनर्महाराज मद्रराजमरिंदम: । अभ्यभाषत राधेय: संनिवार्योत्तरं वच:,संजय कहते हैं--महाराज! तदनन्तर शत्रुओंका दमन करनेवाले राधापुत्र कर्णने शल्यको रोककर पुनः उनसे इस प्रकार कहा--

Sinabi ni Sañjaya: “O dakilang hari, pagkaraan niyon ay pinigil ni Radheya Karna, ang manlulupig ng mga kaaway, ang hari ng Madra na si Shalya, at muling nagsalita sa kanya ng mga salitang ito. Ang sandaling iyon ay nagbabadya ng matinding tensiyong etikal sa loob ng kampo ng Kaurava: sa gitna ng digmaan, iginigiit ni Karna ang kapangyarihan sa pananalita at asal, at naghahanda siyang sawayin ang payong sa tingin niya’y humahadlang o nakapapahiya.”

Verse 2

यत्‌ त्वं निदर्शनार्थ मां शल्य जल्पितवानसि । नाहं शक्‍्यस्त्वया वाचा बिभीषयितुमाहवे,“शल्य! तुमने दृष्टान्तके लिये मेरे प्रति जो वाग्जाल फैलाया है उसके उत्तरमें निवेदन है कि तुम इस युद्धस्थलमें मुझे अपनी बातोंसे नहीं डरा सकते

Wika ni Sañjaya: “O Śalya, ang sapot ng mga salitang inihabi mo laban sa akin, bilang halimbawa lamang—alamin mo ang tugon: sa larangang-digmaang ito, hindi mo ako matatakot sa pamamagitan ng pananalita.”

Verse 3

यदि मां देवता: सर्वा योधयेयु: सवासवा: | तथापि मे भयं न स्यात्‌ किमु पार्थात्‌ सकेशवात्‌,“यदि इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवता मुझसे युद्ध करने लगें तो भी मुझे उनसे कोई भय नहीं होगा। फिर श्रीकृष्णसहित अर्जुनसे क्या भय हो सकता है

Wika ni Sañjaya: “Kahit ang lahat ng mga diyos—kasama si Indra—ay makipagdigma laban sa akin, hindi ako matatakot. Lalong hindi ko ikatatakot si Arjuna, kahit pa nasa kanyang tabi si Keśava (Kṛṣṇa).”

Verse 4

नाहं भीषयितुं शक्‍यो वाड्मात्रेण कथंचन । अन्यं जानीहि यः शकक्‍्यस्त्वया भीषयितुं रणे,“मुझे केवल बातोंसे किसी प्रकार भी डराया नहीं जा सकता, जिसे तुम रणभूमिमें डरा सको, ऐसे किसी दूसरे ही पुरुषका पता लगाओ

Wika ni Sañjaya: “Hindi ako matatakot sa anumang paraan sa mga salita lamang. Humanap ka ng iba—ibang taong kaya mong sindakin sa larangan ng digmaan.”

Verse 5

नीचस्य बलमेतावत्‌ पारुष्यं यत्त्वमात्थ माम्‌ | अशक्तो मद्गुणान्‌ वक्तुं वल्गसे बहु दुर्मते,“तुमने मेरे प्रति जो कटु वचन कहा है, इतना ही नीच पुरुषका बल है। दुर्बुद्धे! तुम मेरे गुणोंका वर्णन करनेमें असमर्थ होकर बहुत-सी ऊटपटांग बातें बकते जा रहे हो

Wika ni Sañjaya: “Ito lamang ang lakas ng hamak—ang kalupitan ng pananalitang ibinato mo sa akin. Ikaw na salat ang isip, dahil hindi mo maipahayag ang aking mga kagalingan, patuloy kang dumadaldal ng maraming ligaw at walang kaugnayang salita.”

Verse 6

नहि कर्ण: समुद्धूतो भयार्थमिह मद्रक । विक्रमार्थमहं जातो यशो<र्थ च तथा55त्मन:,“मद्रनिवासी शल्य! कर्ण इस संसारमें भयभीत होनेके लिये नहीं पैदा हुआ है। मैं तो पराक्रम प्रकट करने और अपने यशको फैलानेके लिये ही उत्पन्न हुआ हूँ

Wika ni Sañjaya: “O Mādraka (Śalya), si Karṇa ay hindi napukaw dito dahil sa takot. Ipinanganak ako upang ipamalas ang kagitingan at palaganapin ang aking katanyagan—at upang tuparin din ang sariling layunin.”

Verse 7

सखिभावेन सौहार्दान्मित्रभावेन चैव हि । कारणैस्त्रिभिरेतैस्त्वं शल्य जीवसि साम्प्रतम्‌,“शल्य! एक तो तुम सारथि बनकर मेरे सखा हो गये हो, दूसरे सौहार्दवश मैंने तुम्हें क्षमा कर दिया है और तीसरे मित्र दुर्योधनकी अभीष्टसिद्धिका मेरे मनमें विचार है--इन्हीं तीन कारणोंसे तुम अबतक जीवित हो

Wika ni Sañjaya: “O Śalya, nabubuhay ka pa hanggang ngayon dahil sa tatlong dahilan: una, nang maging tagapagpatakbo ka ng aking karwahe, napasok ka sa bigkis ng pagkakasama; ikalawa, dahil sa mabuting kalooban ay pinatawad kita; at ikatlo, nasa isip ko ang pagtupad sa layunin ni Duryodhana. Dahil sa tatlong dahilang ito, iniligtas ang iyong buhay.”

Verse 8

राज्ञश्न धार्तराष्ट्रस्य कार्य सुमहदुद्यतम्‌ । मयि तच्चाहितं शल्य तेन जीवसि मे क्षणम्‌,*राजा दुर्योधनका महान्‌ कार्य उपस्थित हुआ है और उसका सारा भार मुझपर रखा गया है। शल्य! इसीलिये तुम क्षणभर भी जीवित हो

Wika ni Sañjaya: “Isang napakalaking gawain ng haring Dhārtarāṣṭra ang sumiklab na ngayon at isinasakatuparan. Ang buong bigat nito ay ipinataw sa akin. Kaya, O Śalya, nabubuhay ka—kahit sandali lamang—dahil sa akin.”

Verse 9

कृतश्च॒ समय: पूर्व क्षन्तव्यं विप्रियं तव । ऋते शल्यसहस्त्रेण विजयेयमहं परान्‌ | मित्रद्रोहस्तु पापीयानिति जीवसि साम्प्रतम्‌

Wika ni Sañjaya: “May kasunduang ginawa noon: dapat mong patawarin ang anumang salitang di mo ikinalulugod. Kung wala si Śalya—na katumbas ng isang libo—madali kong napagtagumpayan ang iba pang kaaway. Ngunit ngayon, nabubuhay ka sa pag-iisip na ito: ‘Ang pagtataksil sa kaibigan ay higit na mabigat na kasalanan.’”

Verse 42

इस प्रकार श्रीमह्या भारत कर्णपर्वमें कर्ण और शल्यका संवादविषयक बयालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Wika ni Sañjaya: “Sa gayon nagwakas ang ika-apatnapu’t dalawang kabanata ng banal na Mahābhārata, sa Karṇa Parva, na tumatalakay sa pag-uusap nina Karṇa at Śalya.”

Verse 43

“इसके सिवा, मैंने पहले ही यह शर्त कर दी है कि तुम्हारे अप्रिय वचनोंको क्षमा करूँगा। वैसे तो हजारों शल्य न रहें तो भी मैं शत्रुओंपर विजय पा सकता हूँ; परंतु मित्रद्रोह महान्‌ पाप है, इसीलिये तुम अबतक जीवित हो” ।। इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि कर्णशल्यसंवादे त्रिचत्वारिंशो5ध्याय:

Wika ni Sañjaya: “Bukod dito, itinakda ko na noon pa ang kundisyong ito—na patatawarin ko ang iyong mabagsik at di-kaaya-ayang mga salita. Kahit wala pang libu-libong Śalya, maaari pa rin akong magwagi laban sa mga kaaway; ngunit ang pagtataksil sa kaibigan ay isang mabigat na kasalanan. Kaya hanggang ngayon, nabubuhay ka pa.”