Shloka 51
कर्णपर्व — अध्याय ४०
Karṇa’s Pressure on the Pāñcālas; Duryodhana Disabled; Arjuna’s Counter-Advance
यावद् गत्वा पतत्येष काको मामिति चिन्तयन् । चक्रांग कौएको लाँधकर आगे बढ़ चुका था तो भी यह सोचकर उसकी प्रतीक्षा करने लगा कि यह कौआ भी उड़कर मेरे पास आ जाय || ५० $ ।। ततः काको भृशं श्रान्तो हंसमभ्यागमत्तदा,तदनन्तर उस समय अत्यन्त थका-मादा कौआ हंसके समीप आया। हंसने देखा, कौएकी दशा बड़ी शोचनीय हो गयी है। अब यह पानीमें डूबनेहीवाला है। तब उसने सत्पुरुषोंके व्रतका स्मरण करके उसके उद्धारकी इच्छा मनमें लेकर इस प्रकार कहा
yāvad gatvā pataty eṣa kāko mām iti cintayan | cakrāṅgaḥ kaścid ālambhya agre baḍh cukā tha to 'pi evaṃ cintayitvā tasya pratīkṣām akarot—"ayaṃ kāko 'pi uḍḍīya mama samīpam āgamiṣyati" || tataḥ kāko bhṛśaṃ śrānto haṃsam abhyāgamat tadā |
Naisip ng sisne: “Ang uwak na ito’y lilipad din at makararating sa akin.” Kaya bagama’t maaari na siyang magpatuloy, pinili niyang maghintay. Pagkaraan, ang uwak—lubhang hapo—ay nakalapit sa sisne, kaawa-awa ang kalagayan at halos lumubog. Naalala ng sisne ang panata ng mga matuwid: huwag pabayaan ang humihingi ng kanlungan. Kaya nagpasya siyang iligtas ito at nagsalita nang ganito.
हंस उवाच
Educational Q&A
The passage highlights satpuruṣa-dharma: a virtuous person does not abandon another in distress. Even when one can safely proceed, compassion and responsibility toward the struggling become the higher choice.
A swan waits for a crow who is lagging behind. The crow arrives utterly exhausted and near collapse; seeing this, the swan remembers the ethical vow of the good and prepares to rescue him, introducing the swan’s forthcoming counsel.