Shloka 24
Saṃśaptaka-Varūthinī Saṅgrāma — Binding and Counter-Binding (संशप्तक-वरूथिनी-संग्रामः)
ततो दुन्दुभिनिर्घोषो मृदज़ानां च सर्वश: । सिंहनाद: सवादित्र: कुछ्जराणां च नि:स्वन:
tato dundubhinirghoṣo mṛdaṅgānāṃ ca sarvaśaḥ | siṃhanādaḥ savāditraḥ kuñjarāṇāṃ ca niḥsvanaḥ ||
Pagkaraan nito, sa lahat ng dako ay umalingawngaw ang malalim na dagundong ng mga kettledrum; pinukpok ang mga tambol, at kasabay ng ingay ng mga tugtugin ay sumambulat ang sigaw-digma na tila ungol ng leon ng mga mandirigma at ang malakas na pag-ungal ng mga elepante. Ipinahihiwatig ng tagpo ang pag-igting ng daloy ng digmaan—isang panlabas na ingay na nagpapasiklab ng tapang at sama-samang paninindigan—habang nagbabadya rin ng mabigat na pananagutang moral ng karahasang malapit nang maganap.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective sound—drums, instruments, cries, and elephant-roars—can inflame martial spirit and unify an army. Ethically, it also hints at the paradox of war: inspiring displays of valor arise amid actions that carry heavy dharmic consequences.
Sanjaya describes the battlefield erupting in noise: kettledrums and mṛdaṅgas are sounded everywhere, instruments blare, warriors shout lion-like cries, and elephants trumpet—marking the surge toward imminent combat.