Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Adhyāya 36: Ghora-yuddha-varṇanam

A Clinical Description of the Intensified Engagement

इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें शल्यसंवादविषयक छत्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,चचाल पृथिवी राजन्‌ ववाश च सुविस्तरम्‌ । राजन्‌! कर्ण और कौरव योद्धाओंके प्रसन्नतापूर्वक प्रस्थान करनेपर धरती डोलने और बड़े जोर-जोरसे अव्यक्त शब्द करने लगी असुरसुरमहोरगान्‌ नरान्‌ गरुडपिशाचसय क्षराक्षसान्‌ | इषुभिरजयदग्निगौरवात्‌ स्वभिलषितं च हविर्ददी जय: अर्जुनने अग्निदेवका गौरव मानकर गरुड़, पिशाच, यक्ष, राक्षस, देवता, असुर, बड़े- बड़े नाग तथा मनुष्योंको भी बाणोंद्वारा परास्त कर दिया और अग्निको अभीष्ट हविष्य प्रदान किया था

cacāla pṛthivī rājan vavāśa ca suvistaram | rājan! karṇa-kaurava-yoddhānāṃ prasannatā-pūrvakaṃ prasthāne pṛthivī dolamānā babhūva mahā-śabdaṃ cāvyaktaṃ cakāra || asura-sura-mahoragān narān garuḍa-piśāca-yakṣa-rākṣasān | iṣubhir ajayad agni-gauravāt svābhilaṣitaṃ ca haviḥ dadau ||

Wika ni Sañjaya: O Hari, nang umalis si Karṇa at ang mga mandirigmang Kaurava na masigla ang loob, nagsimulang manginig ang lupa at nagpalabas ng isang malawak at malabong ugong. At (naaalala rin na) si Arjuna, sa paggalang sa kadakilaan ni Agni, ay nanaig sa pamamagitan ng kaniyang mga palaso maging sa mga diyos at asura, sa malalaking ahas, sa mga tao, gayundin sa mga Garuḍa, piśāca, yakṣa, at rākṣasa; at saka inihandog kay Agni ang havis (banal na alay) na ninanais nito. Ipinapantay ng siping ito ang masasamang pangitain sa larangan ng digmaan at ang alaala ng debosyon at giting, na wari’y nagsasaad na ang mga puwersang moral at kosmiko ay tumutugon sa gawa ng tao sa digmaan.

चचालmoved, shook
चचाल:
Karta
TypeVerb
Rootचल्
FormPerfect (लिट्), 3, singular, Parasmaipada
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
Formfeminine, nominative, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
ववाशroared, made a sound
ववाश:
Karta
TypeVerb
Rootवा
FormPerfect (लिट्), 3, singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुविस्तरम्very widely, extensively
सुविस्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुविस्तर
Formneuter, accusative, singular
असुरasuras
असुर:
Karma
TypeNoun
Rootअसुर
Formmasculine, accusative, plural
सुरgods
सुर:
Karma
TypeNoun
Rootसुर
Formmasculine, accusative, plural
महोर्गान्great serpents
महोर्गान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहोर्ग
Formmasculine, accusative, plural
नरान्men
नरान्:
Karma
TypeNoun
Rootनर
Formmasculine, accusative, plural
गरुडgaruḍas
गरुड:
Karma
TypeNoun
Rootगरुड
Formmasculine, accusative, plural
पिशाचpiśācas
पिशाच:
Karma
TypeNoun
Rootपिशाच
Formmasculine, accusative, plural
यक्षyakṣas
यक्ष:
Karma
TypeNoun
Rootयक्ष
Formmasculine, accusative, plural
राक्षसान्rākṣasas
राक्षसान्:
Karma
TypeNoun
Rootराक्षस
Formmasculine, accusative, plural
इषुभिःwith arrows
इषुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootइषु
Formmasculine, instrumental, plural
अजयत्conquered, defeated
अजयत्:
TypeVerb
Rootजि
FormImperfect (लङ्), 3, singular, Parasmaipada
अग्निof Agni
अग्नि:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formmasculine, genitive, singular
गौरवात्out of respect (for), due to reverence
गौरवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगौरव
Formneuter, ablative, singular
स्वone's own
स्व:
TypeAdjective
Rootस्व
Formneuter, accusative, singular
अभिलषितम्desired, wished-for
अभिलषितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभिलषित
Formneuter, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
हविःoblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस्
Formneuter, accusative, singular
ददौgave
ददौ:
TypeVerb
Rootदा
FormPerfect (लिट्), 3, singular, Parasmaipada
जयःJaya (Arjuna), the victorious one
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
R
Rājan (Dhṛtarāṣṭra, implied addressee)
K
Karṇa
K
Kaurava warriors
A
Arjuna
A
Agni (Agni-deva)
A
Asuras
S
Suras (Devas)
M
Mahoragas (great Nāgas/serpents)
H
Humans (naras)
G
Garuḍas
P
Piśācas
Y
Yakṣas
R
Rākṣasas
E
Earth (Pṛthivī)
A
Arrows (iṣus)
O
Oblation (haviḥ)