Shloka 31
काकोपमोपदेशः
The Crow-and-Swan Exemplum as Counsel to Karṇa
Devanagari script
धर्मराजो महाशरक्ति प्राहिणोत् तव सूनवे । दीप्यमानां महावेगां महोल्कां ज्वलितामिव,दण्डधारी यमराजके समान उसे गदा उठाये देख धर्मराजने आपके उस पुत्रपर अत्यन्त वेगशालिनी महाशक्तिका प्रहार किया, जो प्रज्वलित हुई बड़ी भारी उल्काके समान देदीप्यमान हो रही थी
Translation
Inihagis ni Dharmaraja Yudhiṣṭhira ang dakilang Mahāśakti laban sa iyong anak, sa napakalakas na bilis—nagniningas at kumikislap na wari’y isang dambuhalang bulalakaw na nagliliyab.
Word by Word
धर्मराजःDharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
महाशक्तिम्the great spear/weapon (shakti)
महाशक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राहिणोत्sent/shot/hurled
प्राहिणोत्:
TypeVerb
Rootप्र + हि (धातु: हि/हिणोति)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सूनवेto (your) son
सूनवे:
Sampradana
TypeNoun
Rootसूनु
FormMasculine, Dative, Singular
दीप्यमानाम्blazing, shining
दीप्यमानाम्:
TypeAdjective
Rootदीप्यमान (√दीप्)
FormFeminine, Accusative, Singular
महावेगाम्of great speed/force
महावेगाम्:
TypeAdjective
Rootमहावेग
FormFeminine, Accusative, Singular
महोल्काम्a great meteor/firebrand
महोल्काम्:
TypeNoun
Rootमहोल्का
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्वलिताम्flaming, kindled
ज्वलिताम्:
TypeAdjective
Rootज्वलित (√ज्वल्)
FormFeminine, Accusative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes