अध्याय २६ — शल्यस्य सारथ्य-नियोजनं, कर्णस्य प्रस्थानं, उत्पातदर्शनं च
Chapter 26: Śalya appointed as charioteer; Karṇa’s departure; portents
श्रमेण महता युक्ता मनोमारुतरंहस: । मन और वायुके समान वेगशाली घोड़े भी वहाँ धँसते हुए पहियोंको बड़े परिश्रमसे खींच पाते थे
śrameṇa mahatā yuktā manomārutaraṃhasaḥ | manaḥ-vāyu-samāna-vegāśvā api tatra dhvaṃsateṣu cakreṣu mahāśrameṇa ākarṣituṃ śekuḥ ||
Wika ni Sañjaya: Maging ang mga kabayong kasingbilis ng isip at ng hangin ay nakakahila lamang ng karwahe roon sa napakalaking pagpupunyagi, sapagkat lumulubog sa lupa ang mga gulong. Ipinakikita ng tanawing ito na sa digmaan, hindi lang tapang kundi pati tibay at hangganan ng lakas ang humuhubog sa kung ano ang magagawa.
संजय उवाच
Even extraordinary power and speed are constrained by conditions; in dharmic reflection, this highlights the role of sustained effort (śrama) and the reality of limits amid conflict.
Sañjaya describes difficult battlefield ground where the chariot wheels sink, so even very swift horses can pull the chariot only with great exertion.