Shloka 24

दण्डधारवधः | The Slaying of Daṇḍadhāra

Devanagari script

तामापतन्तीं सहसा महोल्काप्रतिमां तदा | द्विधा चिच्छेद समरे प्रतिविन्ध्यो हसन्निव,समरांगणमें बड़ी भारी उल्काके समान सहसा आती हुई उस शक्तिको प्रतिविन्ध्यने हँसते हुए-से दो टुकड़ोंमें काट डाला

Transliteration

tām āpatantīṃ sahasā maholkā-pratimāṃ tadā | dvidhā ciccheda samare prativindhyo hasann iva ||

Translation

Sinabi ni Sañjaya: Nang ang sandatang iyon ay biglang dumagundong na pababa—gaya ng isang dambuhalang nagliliyab na bulalakaw—si Prativindhya, na wari’y nakangiti, ay hinati iyon sa dalawa sa gitna ng labanan. Ipinakikita ng tagpong ito ang sinanay na kapanatagan ng mandirigma: kahit sa harap ng nakamamatay na puwersa, ang pagkamahusay sa sandata at ang tatag ng isip ay nagiging dharma ng digmaan—pinipigil ang sindak at sinasalubong ang karahasan sa pamamagitan ng kontroladong galing, hindi ng poot.

Word by Word

• ताम्: that (her/it) (object)
• ताम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• आपतन्तीम्: falling/coming swiftly (towards)
• आपतन्तीम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: आपत् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• सहसा: suddenly, at once
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)

• महा-उल्का-प्रतिमाम्: like a great meteor
• महा-उल्का-प्रतिमाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रतिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• तदा: then
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)

• द्विधा: into two parts
• Type: Indeclinable
• Root: द्विधा (अव्यय)

• चिच्छेद: cut, severed
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्ष/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सप्तमी, एकवचन

• प्रतिविन्ध्यः: Prativindhya (name)
• प्रतिविन्ध्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रतिविन्ध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• हसन्: laughing
• हसन्: Karta
• Type: Adjective
• Root: हस् (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन

• इव: as if, like
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Prativindhya
• śakti (weapon/spear-like missile)
• battlefield (samara)