Adhyaya 43

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल २४ श्लोक हैं।) ऑपन-आ प्रात | अर: त्रिचत्वारिशो<्ध्याय: पाण्डवोंके साथ जयद्रथका युद्ध और व्यूहद्वारको रोक रखना संजय उवाच यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सिन्धुराजस्य विक्रमम्‌ । शृणु तत्‌ सर्वमाख्यास्थे यथा पाण्डूनयोधयत्‌

Sinabi ni Sañjaya: “O pinakamainam sa mga hari, yamang itinatanong mo sa akin ang kabayanihan ni Jayadratha, panginoon ng Sindhu, makinig ka. Isasalaysay ko ang lahat—kung paano siya nakipaglaban sa mga Pāṇḍava—upang malinaw na maunawaan ang takbo ng labang iyon.”

Verse 2

तमूहुवाजिनो वश्या: सैन्धवा: साधुवाहिन: । विकुर्वाणा बृहन्तो5श्वा: श्वसनोपमरंहस:

Sinabi ni Sañjaya: “Ang malalaking kabayong lahi ng Sindhu—sanay na sanay, masunurin sa renda, at mahusay tumugon sa utos ng sais—ang nagdala sa kanya. Iba’t ibang hakbang ang ipinamalas nila at tumakbo silang kasingbilis ng hangin, inihahatid si Jayadratha sa gitna ng digmaan, na wari’y ipinakikitang ang lakas na may disiplina, kapag iniuugnay sa layon ng mandirigma, ay nagiging sandatang mapagpasya.”

Verse 3

गन्धर्वनगराकारं विधिवत्कल्पितं रथम्‌ । तस्याभ्यशो भयत्‌ केतुर्वाराहो राजतो महान्‌

Sinabi ni Sañjaya: “Ang karwaheng iyon, na ginawa ayon sa wastong tuntunin, ay mistulang isang makalangit na lungsod ng mga Gandharva. Sa tabi nito, tumindig ang isang dakilang watawat na pilak, may sagisag ng baboy-ramo, na lalo pang nagdagdag sa karilagan ng karwahe.”

Verse 4

श्वैतच्छत्रपताकाभि क्षामरव्यजनेन च । स बभौ राजलिजड्लैस्तैस्तारापतिरिवाम्बरे,श्वेत छत्र, पताका, चँवर और व्यजन--इन राजचिह्वोंसे वह आकाशकमें चन्द्रमाकी भाँति सुशोभित हो रहा था

Sinabi ni Sañjaya: Pinalamutian ng puting payong na panghari at mga watawat, at sinundan ng mapuputlang chauri at mga pamaypay—mga sagisag ng paghahari—siya’y nagningning na parang Panginoon ng mga bituin (ang Buwan) sa kalangitan.

Verse 5

मुक्तावज़मणिस्वर्णर्भूषितं तदयस्मयम्‌ । वरूथं विबभौ तस्य ज्योतिर्भि: खमिवावृतम्‌,उसके रथका मुक्ता, मणि, सुवर्ण तथा हीरोंसे विभूषित लोहमय आवरण नक्षत्रोंसे व्याप्त हुए आकाशके समान सुशोभित होता था

Sinabi ni Sañjaya: Ang bakal na baluting panangga (varūtha) ng kanyang karwahe, na pinalamutian ng perlas, diyamante, mga hiyas at ginto, ay kumikislap—gaya ng langit na punô ng mga liwanag ng bituin.

Verse 6

स विस्फार्य महच्चापं किरजन्निषुगणान्‌ बहून्‌ । तत्‌ खण्डं पूरयामास यद्‌ व्यदारयदार्जुनि:

Sinabi ni Sañjaya: Nang lubos niyang hinila ang kanyang dakilang busog at pinaulanan ng maraming kumpol ng palaso, pinuno niya ang siwang na binutas ni Arjuna—idinidiin ang pagsalakay upang hindi manatili ang butas at hindi manghina ang hanay ng labanan.

Verse 7

उसने अपना विशाल धनुष फैलाकर बहुत-से बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए व्यूहके उस भागको योद्धाओंद्वारा भर दिया, जिसे अभिमन्युने तोड़ डाला था ।।

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, tinamaan niya si Sātyaki ng tatlong palaso, si Vṛkodara (Bhīma) ng walo, si Dhṛṣṭadyumna ng animnapu, at si Virāṭa ng sampu. Sa maingat na pagbuhos ng mga palaso, muli niyang pinangibabawan ang hanay sa mismong bahaging winasak noon ni Abhimanyu, at ginawang mabangis na larangang pinag-aagawan ang siwang na iyon.

Verse 8

द्रुपदं पज्चभिस्ती3्ष्णै: सप्तभिश्न शिखण्डिनम्‌ | केकयान्‌ पज्चविंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभि:

Sinabi ni Sañjaya: Sa limang matatalim na palaso, tinamaan niya si Drupada; sa pito, si Śikhaṇḍin. Tinamaan din niya ang mga Kekaya ng dalawampu’t limang palaso, at ang mga anak ni Draupadī—tig-tatatlong palaso bawat isa—na nagpapakita ng walang-awat at masusing katumpakan ng digmaan.

Verse 9

युधिष्टिरं तु सप्तत्या तत: शेषानपानुदत्‌ । इषुजालेन महता तदद्धभुतमिवाभवत्‌

Sabi ni Sañjaya: Pagkaraan, sa pitumpung palaso ay napigil niya si Yudhiṣṭhira; at pagkatapos ay itinaboy niya ang iba pa. Sa napakalawak na lambat ng mga palaso, ang tanawin ay halos naging kababalaghan—isang nakapanghihilakbot na pagpapamalas ng lakas-mandirigma sa gitna ng madilim na pangangailangan ng digmaan.

Verse 10

उसने सात्यकिको तीन, भीमसेनको आठ, धृष्टद्युम्नको साठ, विराटको दस, ट्रुपदको पाँच, शिखण्डीको सात, केकयराजकुमारोंको पचीस, द्रौपदीपुत्रोंकी तीन-तीन तथा युधिष्ठिरको सत्तर तीखे बाणोंद्वारा घायल कर दिया। तत्पश्चात्‌ बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर उसने शेष सैनिकोंकों भी पीछे हटा दिया। यह एक अद्भुत-सी बात थी | ७-- ९ || अथास्य शितपीतेन भल्लेनादिश्य कार्मुकम्‌ चिच्छेद प्रहसन्‌ राजा धर्मपुत्र: प्रतापवान्‌,तब प्रतापी राजा धर्मपुत्र युधिष्ठिने एक तीखे और पानीदार भल्लके द्वारा उसके धनुषको काटनेकी घोषणा करके हँसते-हँसते काट डाला

Sabi ni Sañjaya: Tinamaan niya si Sātyaki ng tatlong matutulis na palaso, si Bhīmasena ng walo, si Dhṛṣṭadyumna ng animnapu, si Virāṭa ng sampu, si Drupada ng lima, si Śikhaṇḍin ng pito, ang mga prinsipe ng Kekaya ng dalawampu’t lima, ang bawat anak ni Draupadī ng tig-tatlo, at si Yudhiṣṭhira ng pitumpu—sinugatan sila ng mga matatalim na palaso. Pagkaraan, sa pagkalat ng isang napakalaking ulang-palaso na parang lambat, napaurong niya maging ang natitirang hukbo. Isang tanawing kagila-gilalas ng giting. Pagkatapos nito, ang matapang na haring Dharmaputra (Yudhiṣṭhira), na tumatawa, ay naghayag ng kanyang puntirya at sa isang makinang, talim-na-talim na bhalla ay pinutol ang busog ng kanyang kalaban.

Verse 11

अक्ष्णोनिमिषमात्रेण सो5न्यदादाय कार्मुकम्‌ | विव्याध दशभि: पार्थ तांश्षैवान्यांस्त्रिभिस्त्रिभि:

Sabi ni Sañjaya: Sa isang kisap-mata, sinunggaban niya ang isa pang busog at agad na tinuhog si Yudhiṣṭhira ng sampung palaso, at ang iba pang mga mandirigma ay tig-tatatlong palaso bawat isa.

Verse 12

तत्‌ तस्य लाघवं ज्ञात्वा भीमो भल्लैस्त्रिभिस्त्रिभि: | धनुर्ध्वजं च च्छत्र॑ च क्षितौ क्षिप्रमपातयत्‌

Sabi ni Sañjaya: Nang maunawaan ang bilis at liksi ng kalaban, mabilis na pinakawalan ni Bhīma ang mga bhalla na tig-tatatlo, at pinabagsak sa lupa ang busog, ang watawat, at ang payong-hari ng kaaway.

Verse 13

सोडन्यदादाय बलवान्‌ सज्यं कृत्वा च कार्मुकम्‌ । भीमस्यापातयत्‌ केतु धनुरश्चांश्ष मारिष,आर्य! तब उस बलवान वीरने दूसरा धनुष ले उसपर प्रत्यंचा चढ़ाकर भीमके धनुष, ध्वज और घोड़ोंको धराशायी कर दिया

Sabi ni Sañjaya: Kumuha ang makapangyarihang mandirigmang iyon ng isa pang busog, iniunat ang pisi, at sa biglang lakas ay ibinagsak ang watawat ni Bhīma, winasak ang kanyang busog, at pinabuwal ang kanyang mga kabayo.

Verse 14

स हताश्चादवप्लुत्य च्छिन्नधन्वा रथोत्तमात्‌ | सात्यकेराप्लुतो यान गिर्यग्रमिव केसरी,धनुष कट जानेपर अपने अश्वहीन उत्तम रथसे कूदकर भीमसेन सात्यकिके रथपर जा बैठे, मानो कोई सिंह पर्वतके शिखरपर जा चढ़ा हो

Sinabi ni Sañjaya: Bagaman bagsak ang loob at naputol ang kaniyang busog, tumalon siya mula sa kaniyang napakahusay na karwahe at lumundag papunta sa sasakyan ni Sātyaki—gaya ng isang leon na umaakyat sa tuktok ng bundok. Ipinakikita ng larawang ito ang pagtanggi ng mandirigma na sumuko sa gitna ng kagipitan: pumili siya ng mabilis na kanlungan at muling pagsabak, sa halip na gumuho o mawalan ng pag-asa.

Verse 15

ततस्त्वदीया: संहृष्टा: साधु साध्विति वादिन: । सिन्धुराजस्य तत्‌ कर्म प्रेक्ष्याश्रद्धेयमद्भुतम्‌

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan nito, ang iyong mga kawal, nag-uumapaw sa galak, ay sumigaw ng “Magaling! Magaling!”—sapagkat nasaksihan nila ang gawa ng hari ng Sindhu, kahanga-hanga at halos di-mapaniwalaan. Sa himig-moral ng epiko, itinatampok ng taludtod na ang lantad na giting sa digmaan ay madaling magbunga ng papuri, kahit hindi pa natitimbang ang mas malalim na katarungan ng ginawa.

Verse 16

संक्रुद्धान्‌ पाण्डवानेको यद्‌ दधारास्त्रतेजसा । तत्‌ तस्य कर्म भूतानि सर्वाण्येवाभ्यपूजयन्‌

Sinabi ni Sañjaya: Nang si Jayadratha, mag-isa, ay napigil ang nagngangalit na mga Pāṇḍava sa naglalagablab na kapangyarihan ng kaniyang mga sandata, ang lahat ng nilalang ay nagsimulang pumuri sa kaniyang ginawa. Sa gitna ng digmaan, ang giting na nakapipigil sa marami sa pamamagitan ng husay sa pakikidigma ay nagiging paksa ng papuri—bagaman ang papuring iyon ay maaaring hiwalay sa mas malalim na tanong kung matuwid ba ang ipinaglilingkod na layunin.

Verse 17

सौभद्रेण हतै: पूर्व सोत्तरायोधिभिर्दिपै: । पाण्डूनां दर्शित: पन्था: सैन्धवेन निवारित:

Sinabi ni Sañjaya: Kanina, dahil sa mga elepanteng napatay ni Saubhadra (Abhimanyu)—kasama ang mga tagapagpaandar—nagkaroon ng lantad na daanan para sa mga Pāṇḍava, isang landas na nabuksan sa siksikan ng labanan. Ngunit ang mismong rutang iyon ay muling hinarangan ng prinsipe ng Sindhu (Jayadratha), na tumayong sagabal sa kanilang pagsulong.

Verse 18

सुभद्राकुमार अभिमन्युने पहले गजारोहियोंसहित बहुत-से गजराजोंको मारकर व्यूहमें प्रवेश करनेके लिये जो पाण्डवोंको मार्ग दिखा दिया था, उसे जयद्रथने बंद कर दिया ।।

Sinabi ni Sañjaya: Si Abhimanyu, anak ni Subhadrā, ay nauna nang pumatay ng maraming elepanteng-hari kasama ang mga sakay at tagapagpaandar, at ipinakita ang daan upang makapasok ang mga Pāṇḍava sa vyūha (hanay ng labanan); ngunit isinara ni Jayadratha ang daang iyon. Ang matatapang na mandirigmang iyon—ang mga Matsya, Pañcāla, Kekaya, at mga Pāṇḍava—ay paulit-ulit na nagsikap salakayin at basagin ang hanay; subalit sa harap ng hari ng Sindhu (Jayadratha), hindi sila makatindig ni makapilit ng lagusan. Ipinakikita ng tagpong ito na ang iisang matatag na tagapagtanggol, nakapuwesto sa mahalagang kipot, ay kayang hadlangan maging ang matuwid na pagpupunyagi kapag ang taktika at pagkakataon ay sumalungat.

Verse 19

यो यो हि यतते भेत्तुं द्रोणानीकं तवाहितः । त॑ तमेव वर प्राप्य सैन्धव: प्रत्यवारयत्‌

Wika ni Sañjaya: Sinumang kaaway mo na nagsikap bumutas sa hanay-pandigma ni Droṇa, si Jayadratha, panginoon ng Sindhu, ay lalapit sa mismong pinakadakilang mandirigmang iyon at haharangin siya, ibinabalik sa pag-urong.

Verse 42

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें जयद्रथयुद्धविषयक बयालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagwakas ang ika-apatnapu’t dalawang kabanata tungkol sa labanan kay Jayadratha, sa loob ng bahaging ukol sa pagpaslang kay Abhimanyu, sa Droṇa Parva ng Śrī Mahābhārata.

Verse 43

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि जयद्रथयुद्धे त्रिचत्वारिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वरमें जयद्रथका युद्धविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Wika ni Sañjaya: Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Droṇa Parva, sa bahaging ukol sa pagpaslang kay Abhimanyu, nagwakas ang ika-apatnapu’t tatlong kabanata na nagsasalaysay ng labanan kay Jayadratha.