Adhyaya 35

Verse 1

पम्प बछ। अंक पजञ्चत्रिशो<ड्ध्याय: युधिष्ठटिर और अभिमन्युका संवाद तथा व्यूहभेदनके लिये अभिमन्युकी प्रतिज्ञा संजय उवाच तदनीकमनाधृुष्यं भारद्वाजेन रक्षितम्‌ | पार्था: समभ्यवर्तन्त भीमसेनपुरोगमा:

Sinabi ni Sañjaya: O Hari, ang mga anak ni Pṛthā, na pinangungunahan ni Bhīmasena, ay sumulong nang matatag upang harapin ang mabagsik na hanay na mahirap lusubin, na binabantayan ni Droṇa, anak ni Bharadvāja.

Verse 2

सात्यकिश्रेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्न पार्षत: । कुन्तिभोज श्च विक्रान्तो टद्रपदश्च॒ महारथ:

Sinabi ni Sañjaya: Naroon sina Sātyaki at Cekitāna, at si Dhṛṣṭadyumna na anak ni Pṛṣata; ang magiting na Kuntibhoja; at si Drupada, dakilang mandirigmang-karwahe—ang mga pangunahing mandirigmang ito ay naroon. Sa balangkas na etikal ng epiko, ang kanilang pagtitipon ay tanda ng paninindigan ng panig ng Pāṇḍava na tuparin ang tungkuling pinili nila sa digmaan, sa pagtipon ng mga bantog na kapanalig upang harapin ang mabigat na pamumuno ni Droṇa.

Verse 3

आर्जुनि: क्षत्रधर्मा च बृहत्क्षत्रश्न वीर्यवान्‌ । चेदिपो धृष्टकेतुश्न माद्रीपुत्रो घटोत्कच:

Sinabi ni Sañjaya: Si Arjuna, matatag sa kṣatra-dharma, kasama ang makapangyarihang Bṛhatkṣatra; si Dhṛṣṭaketu, panginoon ng Cedi; si Ghaṭotkaca; sina Sātyaki at Cekitāna; si Dhṛṣṭadyumna na anak ni Drupada; ang magiting na Kuntibhoja; si Drupada, dakilang mandirigmang-karwahe; si Abhimanyu; ang kambal na sina Nakula at Sahadeva, mga anak ni Mādrī; ang malakas na Yudhāmanyu; si Śikhaṇḍin na di napapabagsak ninuman; ang mahirap haraping Uttamaujā; si Virāṭa, dakilang mandirigmang-karwahe; ang mga anak ni Draupadī na nag-aalab sa poot; ang matipunong anak ni Śiśupāla; ang lubhang magigiting na mga prinsipe ng Kekaya; at libu-libong kṣatriya ng angkan ng Sṛñjaya—sila at marami pang ibang bayani, bihasa sa kaalaman sa sandata at lasing sa bagsik ng digmaan, ay naroon kasama ang kani-kanilang hukbo. Udyok ng pagnanais makipagdigma, bigla silang sumalakay kay Droṇācārya.

Verse 4

युधामन्युश्न विक्रान्त: शिखण्डी चापराजित: । उत्तमौजाश्र दुर्धर्षो विराटश्व॒ महारथ:

Wika ni Sañjaya: Naroon si Yudhāmanyu, bantog sa tapang, at si Śikhaṇḍī na di matalo sa digmaan; si Uttamaujā na mahirap salungatin; si Virāṭa, isang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwaheng pandigma; sina Sātyaki at Cekitāna; si Dhṛṣṭadyumna, makapangyarihang prinsipe ni Drupada; si Kuntibhoja na mahāratha; si Drupada mismo; si Abhimanyu na matatag sa kodigo ng kṣatriya; ang malakas na Bṛhatkṣatra; si Dhṛṣṭaketu, hari ng Cedi; ang kambal na anak ni Mādrī na sina Nakula at Sahadeva; at ang bayaning si Ghaṭotkaca—kasama ang libu-libong matatapang na kṣatriya ng angkan ng Śūrajā at marami pang ibang mandirigmang bihasa sa kaalaman ng sandata at lasing sa silakbo ng labanan—ay naroon, kasama ang kani-kanilang mga pangkat. Udyok ng pagnanais makipagdigma, bigla silang sumugod kay Droṇācārya mula sa lahat ng panig.

Verse 5

द्रौपदेयाश्व॒ संरब्धा: शैशुपालिश्न वीर्यवान्‌ । केकयाश्व महावीर्या: सृञज्जयाश्व॒ सहस्रश:

Wika ni Sañjaya: Ang mga anak ni Draupadī, nag-aalab sa poot, at ang magiting na anak ni Śiśupāla; ang mga makapangyarihang prinsipe ng Kekaya; at ang libu-libong mandirigmang Sṛñjaya—kasama sina Sātyaki at Cekitāna; si Dhṛṣṭadyumna na anak ni Drupada; ang malakas na Kuntibhoja; si Drupada na dakilang mandirigmang-karwahe; si Abhimanyu; si Bṛhatkṣatra; si Dhṛṣṭaketu, hari ng Cedi; ang mga anak ni Mādrī na sina Nakula at Sahadeva; si Ghaṭotkaca; ang bayaning Yudhāmanyu; si Śikhaṇḍī na di matalo ninuman; si Uttamaujas na mahirap pigilan; at si Virāṭa, dakilang mandirigmang-karwahe—sila at marami pang iba, bihasa sa agham ng sandata at naging walang ingat dahil sa silakbo ng labanan, ay naroon kasama ang kani-kanilang hukbo. Udyok ng pagnanais makipagdigma, bigla silang sabay-sabay na sumugod kay Droṇa sa gitna ng sagupaan, at inatake siya nang minsanan.

Verse 6

एते चान्ये च सगणा: कृतास्त्रा युद्धदुर्मदा: । समभ्यधावन्‌ सहसा भारद्वाजं युयुत्सव:

Wika ni Sañjaya: Ang mga mandirigmang ito, at marami pang iba—bawat isa’y may sariling pangkat—na lubos na sinanay sa paggamit ng sandata at lasing sa alab ng digmaan, ay biglang sabay-sabay na sumugod kay Bhāradvāja (Droṇa), uhaw sa labanan.

Verse 7

समीपे वर्तमानांस्तान्‌ भारद्वाजो$तिवीर्यवान्‌ | असम्भ्रान्त: शरौघेण महता समवारयत्‌

Wika ni Sañjaya: Ang napakamakapangyarihang anak ni Bhāradvāja (Droṇa), hindi natinag at walang bahid ng pangamba, ay hinarang ang mga mandirigmang lumapit sa kanya sa pamamagitan ng isang napakalakas na buhos ng mga palaso, kaya’t napigil ang kanilang pagsulong.

Verse 8

महौघ: सलिलस्येव गिरिमासाद्य दुर्भिदम्‌ । द्रोणं ते नाभ्यवर्तन्त वेलामिव जलाशया:

Wika ni Sañjaya: Kung paanong ang dambuhalang agos ng tubig ay napipigil pagdating sa bundok na di mabibiyak, at kung paanong ang dagat ay hindi lumalampas sa sariling pampang, gayon din ang mga mandirigmang Pāṇḍava ay hindi nakalapit kay Droṇācārya.

Verse 9

पीड्यमाना: शरै राजन्‌ द्रोणचापविनि:सृतै: । न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भारद्वाजस्य पाण्डवा:,राजन! द्रोणाचार्यके धनुषसे छूटे हुए बाणोंसे अत्यन्त पीड़ित होकर पाण्डववीर उनके सामने नहीं ठहर सके

Wika ni Sañjaya: O Hari, pinahirapan ng mga palasong pinakawalan mula sa busog ni Droṇa, hindi nakapanindigan sa harap ng anak ni Bhāradvāja ang mga mandirigmang Pāṇḍava.

Verse 10

तदद्भुतमपश्याम द्रोणस्य भुजयोब्बलम्‌ | यदेनं नाभ्यवर्तन्त पज्चाला: सृजजयै: सह,उस समय हमलोगोंने द्रोणाचार्यकी भुजाओंका वह अद्भुत बल देखा, जिससे कि सूंजयोंसहित सम्पूर्ण पांचालवीर उनके सामने टिक न सके

Wika ni Sañjaya: Nang sandaling iyon, nasaksihan namin ang kagila-gilalas na lakas sa dalawang bisig ni Droṇa—napakalaki kaya’t ang mga mandirigmang Pāñcāla, kahit kasama ang mga Sṛñjaya, ay hindi nakatindig sa harap niya.

Verse 11

तमायान्तमभिक्षुद्धं द्रोणं दृष्टवा युधिष्ठिर: । बहुधा चिन्तयामास द्रोणस्य प्रतिवारणम्‌,क्रोधमें भरे हुए उन्हीं द्रोणाचार्यको आते देख राजा युधिष्ठछिरने उन्हें रोकनेके उपायपर बारंबार विचार किया

Wika ni Sañjaya: Nang makita ni Haring Yudhiṣṭhira si Droṇa na papalapit na nag-aalab sa galit, paulit-ulit niyang pinag-isipan kung paano siya mapipigil.

Verse 12

अशक्यं तु तमन्येन द्रोणं मत्वा युधिष्ठिर: । अविषटहां गुरु भारं सौभद्रं समवासृजत्‌

Wika ni Sañjaya: Nang matanto ni Haring Yudhiṣṭhira na imposibleng harapin si Droṇa ng sinumang iba, ipinatong niya ang di-matiis at mabigat na pananagutang iyon kay Saubhadra (Abhimanyu).

Verse 13

वासुदेवादनवरं फाल्गुनाच्चामितौजसम्‌ | अब्रवीत्‌ परवीरघ्नमभिमन्युमिदं वच:

Wika ni Sañjaya: Si Abhimanyu—hindi nahuhuli kay Vāsudeva (Kṛṣṇa) at taglay ang lakas na kapantay ni Phālguna (Arjuna), mamumuksa ng mga bayani ng kaaway—ay kinausap ni Haring Yudhiṣṭhira ng ganitong mga salita.

Verse 14

एत्य नो नार्जुनो गहेंद्‌ यथा तात तथा कुरु । चक्रव्यूहस्य न वयं विद्यो भेदं कथंचन

Wika ni Sañjaya: “Paparituhin si Arjuna at siya ang manguna sa atin upang makalusot, mahal kong kaibigan—gawin mo nang ayon sa iyong sinabi. Sapagkat kami, sa anumang paraan, ay hindi nalalaman ang paraan ng pagbasag at pagpasok sa Cakravyūha.”

Verse 15

“तात संशप्तकोंके साथ युद्ध करके लौटनेपर अर्जुन जिस प्रकार हमलोगोंकी निन्‍्दा न करें (हमें असमर्थ न बतावें), वैसा कार्य करो। हमलोग तो किसी तरह भी चक्रव्यूहके भेदनकी प्रक्रियाको नहीं जानते हैं ।।

“Mahal kong kaibigan, kumilos ka nang gayon upang kapag nagbalik si Arjuna matapos makipaglaban kasama ng mga Saṁsaptaka, hindi niya tayo sisihin ni ipahayag na tayo’y walang kakayahan. Sapagkat sa katotohanan, hindi natin nalalaman—sa anumang paraan—ang paraan ng pagbasag sa Cakravyūha. O makapangyarihang mandirigmang may malalakas na bisig, apat lamang ang makabubutas sa Cakravyūha: ikaw, o si Arjuna, o si Kṛṣṇa, o si Pradyumna. Wala nang ikalimang mandirigmang karapat-dapat sa gawaing ito.”

Verse 16

अभिमन्यो वरं तात याचतां दातुमर्हसि । पितृणां मातुलानां च सैन्यानां चैव सर्वश:

Wika ni Sañjaya: “O mahal na Abhimanyu, karapat-dapat kang magkaloob ng isang biyaya sa mga dumaraing sa iyo—ang mga kamag-anak ng iyong ama at ang panig ng mga tiyuhin sa ina, at maging ang buong hukbo sa lahat ng dako.”

Verse 17

धनंजयो हि नस्तात गर्हयेदेत्य संयुगात्‌ क्षिप्रमस्त्रं समादाय द्रोणानीकं विशातय

Wika ni Sañjaya: “Mahal kong kaibigan, kung tayo’y babalik mula sa labanan na walang tagumpay, tiyak na tayo’y sisisihin ni Dhanañjaya (Arjuna). Kaya’t agad mong kunin ang sandata at durugin ang hukbong pinamumunuan ni Droṇa.”

Verse 18

अभिमनयुरवाच द्रोणस्य दृढमत्युग्रमनीकप्रवरं युधि | पितृणां जयमाकाडुृक्षन्नवगाहे5विलम्बितम्‌

Sumagot si Abhimanyu: “Maharaja! Sa pagnanais na magwagi ang mga kamag-anak ng aking ama, ako’y papasok sa larangan ng digmaan nang walang pag-aatubili, at agad na susuong sa hukbo ni Droṇācārya—napakabangis, matibay, at pinakamainam.”

Verse 19

उपदिष्टो हि मे पित्रा योगोडनीकविशातने । नोत्सहे हि विनिर्गन्तुमहं कस्यांचिदापदि,पिताजीने मुझे चक्रव्यूहको भेदनकी विधि तो बतायी है; परंतु किसी आपत्तिमें पड़ जानेपर मैं उस व्यूहसे बाहर नहीं निकल सकता

Wika ni Sanjaya: “Itinuro nga sa akin ng aking ama ang paraan ng pagbasag sa Cakravyūha—ang kakila-kilabot na pormasyon ng digmaan na gaya ng gulong. Ngunit kung ako’y maipit sa loob nito sa oras ng panganib, wala akong tiwalang makakahanap ako ng daang palabas.”

Verse 20

युधिष्ठिर उदाच भिन्ध्यनीकं युधां श्रेष्ठ द्वारं संजनयस्व न: । वयं त्वानुगमिष्यामो येन त्वं तात यास्यसि

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakamahusay sa mga mandirigma! Basagin mo ang hanay ng kaaway at gumawa ka ng lagusan para sa amin. Mahal kong anak, sa landas na iyong tatahakin, doon din kami susunod, dikit sa iyong likuran.”

Verse 21

धनंजयसमं युद्धे त्वां वयं तात संयुगे । प्रणिधायानुयास्यामो रक्षन्त: सर्वतोमुखा:

Wika ni Sanjaya: “Anak ko, sa gitna ng labanan itinuturing ka naming kapantay ni Dhanañjaya (Arjuna). Sa iyo lamang nakatuon ang aming isip; susunod kami nang malapit at poprotektahan ka mula sa lahat ng panig.”

Verse 22

भीम उवाच अहं त्वानुगमिष्यामि धृष्टद्युम्नो5थ सात्यकि: । पज्चाला: केकया मत्स्यास्तथा सर्वे प्रभद्रका:

Sinabi ni Bhīma: “Anak ko, susunod ako sa iyo. Kasama rin sina Dhṛṣṭadyumna at Sātyaki; ang mga mandirigmang Pāñcāla, ang mga prinsipe ng Kekaya, ang hukbo ng Matsya, at ang lahat ng Prabhadraka—lahat sila’y susunod sa iyong yapak.”

Verse 23

सकृद्‌ भिन्न त्वया व्यूहं तत्र तत्र पुन: पुनः । वयं प्रध्वंसयिष्यामो निघ्नमाना वरान्‌ वरान्‌

Sinabi ni Bhīma: “Saanman mo minsang mabasag ang pormasyon, doon at doon din, paulit-ulit naming wawasakin iyon—pinababagsak ang mga pangunahing kampeon habang sumusulong.”

Verse 24

अभिमन्युरुवाच अहमेतत्‌ प्रवेक्ष्यामि द्रोणानीकं दुरासदम्‌ । पतड़ इव संक्रुद्धो ज्वलितं जातवेदसम्‌

Wika ni Abhimanyu: “Papasok ako sa mabagsik at mahirap lusuting hanay-pandigma ni Droṇa. Gaya ng gamu-gamo na sa poot ay sumisisid sa naglalagablab na apoy, gayon din ako—sa galit—ay pipilit na pasukin ang di-madaling salakaying pormasyon ni Droṇa.”

Verse 25

तत्‌ कर्माद्य करिष्यामि हित॑ यद्‌ वंशयोर्द्धयो: । मातुलस्य च यत्‌ प्रीतिं करिष्यति पितुश्च मे

Ngayong araw gagawa ako ng isang gawang kabayanihan—na makabubuti sa dalawang angkan, sa panig ng ina at sa panig ng ama; at magdudulot ng galak sa aking tiyuhin sa ina, si Krishna, gayundin sa aking sariling ama, si Arjuna.

Verse 26

शिशुनैकेन संग्रामे काल्यमानानि संघश: । द्रक्ष्यन्ति सर्वभूतानि द्विषत्सैन्यानि वै मया

Bagaman ako’y bata pa, ngayong araw masasaksihan ng lahat ng nilalang kung paanong ako lamang ay magpapatumba at papaslang sa mga kawal ng kaaway nang pangkat-pangkat sa digmaan.

Verse 27

नाहं पार्थेन जात: स्यां न च जात: सुभद्रया । यदि मे संयुगे कश्चिज्जीवितो नाद्य मुच्यते,यदि आज मेरे साथ युद्ध करके कोई भी सैनिक जीवित बच जाय तो मैं अर्जुनका पुत्र नहीं और सुभद्राकी कोखसे मेरा जन्म नहीं

Kung ngayong araw ay may sinumang mandirigmang makipaglaban sa akin at makaligtas nang buhay, kung gayon hindi ako anak ni Pārtha (Arjuna), ni hindi ako isinilang mula kay Subhadrā.

Verse 28

यदि चैकरथेनाहं समग्रं क्षत्रमण्डलम्‌ | न करोम्यष्टधा युद्धे न भवाम्यर्जुनात्मज:

Kung ako, mula sa iisang karwaheng pandigma, ay hindi ko mababasag sa labanan ang buong bilog ng mga mandirigmang Kshatriya at mahahati ito sa walong bahagi, kung gayon itinatatwa ko ang pangalang anak ni Arjuna.

Verse 29

यदि मैं युद्धमें एकमात्र रथकी सहायतासे सम्पूर्ण क्षत्रियमण्डलके आठ टुकड़े न कर दूँ तो अर्जुनका पुत्र नहीं ।।

Wika ni Yudhiṣṭhira: “O Saubhadra (anak ni Subhadrā), habang binibigkas mo ang gayong masisiglang salita, nawa’y lalo pang lumakas ang iyong lakas—sapagkat taglay mo ang pasyang basagin at pasukin ang hanay ng hukbo ni Droṇa, na napakahirap lusubin.”

Verse 30

रक्षितं पुरुषव्याप्रैर्महेष्वासैर्महाबलै: । साध्यरुद्रमरुत्तुल्यैर्वस्वग्न्यादित्यविक्रमै:

Wika ni Yudhiṣṭhira: “Ang hukbo ni Droṇācārya ay mahigpit na binabantayan ng mga makapangyarihang bayani—mga lalaking tila tigre at mga dakilang mamamana—na ang lakas ay gaya ng sa mga Sādhya, Rudra, at Marut, at ang tapang ay kaagapay ng mga Vasu, ni Agni, at ng Araw. Sa ganitong larangan, hindi sapat ang tiwala lamang; ang pag-unawa at ang matatag na paninindigan sa dharma ang dapat gumabay sa ating pasya.”

Verse 31

संजय उवाच तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा स यन्तारमचोदयत्‌ । सुमित्रा श्वान्‌ रणे क्षिप्रं द्रोणानीकाय चोदय

Sabi ni Sañjaya: Nang marinig ang mga salitang iyon, agad niyang inudyukan ang kanyang kutsero. “Sumitra, bilisan mo ang pagpapatakbo sa mga kabayo sa gitna ng labanan—tuwid patungo sa hukbo ni Droṇa!” Ipinakikita ng sandaling ito ang pasya ng mandirigma: kumilos nang walang pag-aalinlangan ayon sa payo, kahit ang landas ay patungo sa pinakamatibay na bahagi ng kaaway.

Verse 35

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि अभिमन्युप्रतिज्ञायां पउ्चत्रिंशो 5 ध्याय:

Sabi ni Sañjaya: Kaya nga, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Droṇa Parva, sa bahaging tumatalakay sa pagkamatay ni Abhimanyu, nagwakas ang ika-tatlumpu’t limang kabanata—na ukol sa panata ni Abhimanyu. Ang pangwakas na pahayag na ito’y tanda ng paghinto sa salaysay ng digmaan, at ipinapakita kung paanong ang mga taimtim na panata at ang kanilang bunga ang humuhubog sa bigat na moral ng tunggalian.