द्रोणविक्रमदर्शनम् / The Display of Droṇa’s Onslaught and the Debate on Pāṇḍava Regrouping
वीरास्थिशर्करां रौद्रां भेरीमुरजकच्छपाम् । चर्मवर्मप्लवां घोरां केशशैवलशाद्धलाम्
vīrāsthiśarkarāṁ raudrāṁ bherīmurajakacchapām | carmavarmaplavāṁ ghorāṁ keśaśaivalśādvalām ||
Wika ni Sañjaya: Ginawa ni Drona na umagos ang larangan ng digmaan na parang isang kakila-kilabot na ilog ng dugo, na wari’y tubig sa panahon ng pagkalusaw. Sa nakapanghihilakbot na agos na iyon, ang mga buto ng mga bayani’y tila buhangin at graba; ang mga tambol at malalaking tambol-pandigma’y parang mga pagong; ang mga kalasag at baluti’y lumulutang na parang mga bangka; at ang buhok ay naging lumot at damo sa kahabaan ng daloy. Ang larawang ito’y hindi pagpupugay sa tagumpay, kundi pagdiin sa sindak na moral at sa di-matatakasang halaga ng digmaan—na kapag pinakawalan ang husay-militar, ang larangan ay nagiging agos na humahakot sa matapang at sa duwag nang walang pinipili.
संजय उवाच
The verse underscores the ethical gravity of war: even when fought under kṣatriya duty, battle produces a dehumanizing devastation. The poetic ‘river’ imagery functions as moral commentary—martial prowess can become a force that sweeps away life indiscriminately, warning the listener not to romanticize violence.
Sañjaya describes Droṇa’s onslaught in the Kurukṣetra war through an extended metaphor: the battlefield becomes a terrifying river where bones are gravel, drums are tortoises, and shields/armor are boats, conveying the scale and dreadfulness of the slaughter.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.