Adhyaya 110

Verse 1

ऑपनआक्राता बछ। अकाल अष्टाधिकशततमोब<् ध्याय: द्रौपदीपुत्रोंके द्वारा सोमदत्तकुमार शलका वध तथा भीमसेनके द्वारा अलम्बुषकी पराजय संजय उवाच द्रौपदेयान्‌ महेष्वासान्‌ सौमदत्तिमहायशा: । एकैकं पज्चभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध सप्तभि:

Wika ni Sañjaya: O Hari, ang bantog na anak ni Somadatta, isang dakilang mamamana, ay tumama sa bawat isa sa mga anak ni Draupadī—mga makapangyarihang mamamana—ng tig-limang palaso, at saka muling sumugat sa kanila sa pamamagitan ng pitong palaso pa.

Verse 2

ते पीडिता भृशं तेन रौद्रेण सहसा विभो । प्रमूढा नैव विविदुर्म॒धे कृत्यं सम किंचन

Wika ni Sañjaya: Dahil sa matinding pagdurusa na idinulot ng mabangis at nakapanghihilakbot na mandirigmang iyon, bigla silang nalugmok sa pagkalito, O panginoon, at sa sandaling yaon sa gitna ng labanan ay hindi nila matukoy kung ano pa ang kanilang dharma—ang nararapat na tungkulin at wastong hakbang.

Verse 3

नाकुलिश्व शतानीकः सौमदत्तिं नरर्षभम्‌ । द्वाभ्यां विदृध्वानदद्धृष्ट: शराभ्यां शत्रुकर्शन:,तब नकुलके पुत्र शत्रुसूदन शतानीकने दो बाणोंद्वारा नरश्रेष्ठ शलको घायल करके बड़े हर्षके साथ सिंहनाद किया

Wika ni Sañjaya: Si Nakulīśvaśatānīka, anak ni Nakula, ay tumama kay Saumadatti—ang toro sa hanay ng mga tao—ng dalawang palaso. Nang mabutas niya ito, ang tagapagpahirap sa mga kaaway ay umungal sa galak, gaya ng mga mandirigma sa gitna ng mabangis na sagupaan.

Verse 4

तथेतरे रणे यत्तास्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगै: । विव्यधु: समरे तूर्ण सौमदत्तिममर्षणम्‌,इसी प्रकार अन्य द्रौपदीपुत्रोंने भी समरांगणमें प्रयत्तशील होकर अमर्षशील शलको तुरंत ही तीन-तीन बाणोंद्वारा बींध डाला

Wika ni Sañjaya: Gayundin, ang iba pang mga mandirigma—sumusugod sa labanan—ay mabilis na bumaon kay Saumadatti na di matinag sa gitna ng sagupaan, at bawat isa’y tumama sa kanya ng tig-tatlong palasong tuwid ang lipad.

Verse 5

स तान्‌ प्रति महाराज पञ्च चिक्षेप सायकान्‌ | एकैकं हृदि चाजघ्ने एकैकेन महायशा:,महाराज! तब महायशस्वी शलने उनपर पाँच बाण चलाये, जिनमेंसे एक-एकके द्वारा एक-एककी छाती छेद डाली

Wika ni Sañjaya: O Maharaja, saka hinarap sila ng bantog na mandirigmang iyon at pinakawalan ang limang palaso; at sa bawat isang palaso, tinamaan niya ang bawat isa sa puso.

Verse 6

ततस्ते भ्रातर: पञ्च शरैर्विद्धा महात्मना । परिवार्य रणे वीर विव्यधु: सायकैर्भुशम्‌

Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, ang limang magkakapatid na iyon, na nabutas ng mga palaso ng dakilang-loob na mandirigma, ay pumalibot sa bayani sa larangan ng digmaan at gumanti, tinamaan siya nang mabigat sa sarili nilang mga palaso.

Verse 7

आर्जुनिस्तु हयांस्तस्य चतुर्भिनिशितै: शरै: | प्रेषयामास संक़ुद्धो यमस्य सदन प्रति,अर्जुनकुमार श्रुतकीर्तिने अत्यन्त कुपित हो चार तीखे बाणोंद्वारा शलके चारों घोड़ोंको यमलोक भेज दिया

Sinabi ni Sañjaya: Si Arjuni (Śrutakīrti), nag-aalab sa poot, ay pinabagsak ang apat na kabayo ng kanyang kalaban sa pamamagitan ng apat na palasong matalim na parang labaha, na wari’y ipinadala sila sa tahanan ni Yama—larawan ng mabilis at nakamamatay na pagganti sa ilalim ng malupit na pangangailangan ng digmaan.

Verse 8

भैमसेनिर्धनुश्छित्त्वा सौमदत्तेरमहात्मन: । ननाद बलवन्नादं विव्याध च शितै: शरै:

Sinabi ni Sañjaya: Pinutol ng anak ni Bhīmasena ang busog ng marangal na anak ni Somadatta; saka siya tinuhog ng matutulis na palaso at umungal nang ubod-lakas—ipinapakita ang mabangis na agos ng labanan, kung saan ang galing at pananakot ay sandata upang baliin ang kakayahan ng kalaban na lumaban.

Verse 9

यौधिष्ठिरिर्ध्वजं तस्य छित्त्वा भूमावपातयत्‌ । नाकुलिश्लाथ यन्तारं रथनीडादपाहरत्‌

Sinabi ni Sañjaya: Pinutol ng anak ni Yudhiṣṭhira ang watawat ng kalaban at ibinagsak ito sa lupa. Pagkaraan, pinaslang ng anak ni Nakula ang tagapagmaneho ng karwahe at hinila siya mula sa upuan ng karwahe. Sa madilim na batas ng digmaan, ang pagbagsak ng sagisag ay tanda ng kahihiyan at pagyanig ng loob; at ang pagpatay sa tagapagmaneho ay nagpapakita kung paanong ang labanan ay nauuwi sa pagpilay sa kakayahan ng kaaway na magpatuloy—isang paglala na sumasalamin sa malupit na agos ng digmaan sa Kurukṣetra.

Verse 10

साहदेविस्तु त॑ ज्ञात्वा भ्रातृभिविमुखीकृतम्‌ | क्षुरपप्रेण शिरो राजन्‌ निचकर्त महात्मन:

Sinabi ni Sañjaya: O Hari, nang maunawaan ng anak ni Sahadeva na si Śala ay naihiwalay at napatalikod sa labanan dahil sa kanyang mga kapatid, tinapos niya ang lahat sa pagputol sa ulo ng dakilang mandirigmang iyon gamit ang palasong talim-labaha—isang gawaing nagpapakita ng malupit na pagwawakas ng tungkulin sa digmaan kapag ang kaaway ay naiwang nag-iisa at marupok.

Verse 11

तच्छिरो न्यपतद्‌ भूमौ तपनीयविभूषितम्‌ । भ्राजयत्‌ तं रणोद्देशं बालसूर्यसमप्रभम्‌,सोमदत्तकुमारका प्रातःकालके सूर्यकी भाँति प्रकाशमान सुवर्णभूषित वह मस्तक उस रणभूमिको प्रकाशित करता हुआ पृथ्वीपर गिर पड़ा

Sinabi ni Sañjaya: Ang ulong iyon, na pinalamutian ng mga hiyas na dalisay na ginto, ay bumagsak sa lupa. Kumikinang ito na parang liwanag ng araw sa umaga at nagliwanag sa bahaging iyon ng larangan—larawang nagpapakita kung paanong sa digmaan, maging ang marangal na karangyaan ay nagiging panandaliang, malungkot na tanawin.

Verse 12

सौमदत्ते: शिरो दृष्टवा निहतं तन्महात्मन: । वित्रस्तास्तावका राजन प्रदुद्रुवुरनेकथा,महाराज! महामना शलके मस्तकको कटा हुआ देख आपके सैनिक अत्यन्त भयभीत हो अनेक दलोंमें बँटकर भागने लगे

Wika ni Sañjaya: O Hari, nang makita ng iyong mga kawal ang pugot na ulo ng marangal na Saumadatti na nakahandusay na pinaslang, sila’y sinapian ng matinding takot at nagsitakas sa iba’t ibang panig, nagkawatak-watak sa sari-saring pangkat. Ang tanawin ng pagbagsak ng isang dakilang mandirigma ang sumira sa kanilang loob at ginawang tagpo ng sindak at pagkalat ang larangan ng digmaan.

Verse 13

अलम्बुषस्तु समरे भीमसेनं महाबलम्‌ । योधयामास संक्रुद्धो लक्ष्मणं रावणिर्यथा

Wika ni Sañjaya: Sa gitna ng labanan, ang makapangyarihang rākṣasa na si Alambuṣa, nag-aalab sa poot, ay humarap sa pakikipagtuos kay Bhīmasena na ubod-lakas—gaya noong unang panahon nang ang anak ni Rāvaṇa (Meghanāda/Indrajit) ay nakipagdigma kay Lakṣmaṇa. Ipinapakita ng taludtod kung paanong ang galit at tunggalian ay lalong nagpapasiklab sa digmaan, at kung paanong ang alaala ng epiko’y ginagawang salamin ng kasalukuyang karahasan sa pamamagitan ng kilalang halimbawa ng nakaraan.

Verse 14

सम्प्रयुद्धौ रणे दृष्टवा तावुभौ नरराक्षसौ । विस्मय: सर्वभूतानां प्रहर्ष. समजायत,उस रणक्षेत्रमें उन दोनों मनुष्य एवं राक्षसको युद्ध करते देख समस्त प्राणियोंको अत्यन्त आश्चर्य और हर्ष हुआ

Wika ni Sañjaya: Nang makita ang dalawang iyon—isang tao at isang rākṣasa—na nagbabanggaan nang dikit-dikit sa larangan ng digmaan, ang lahat ng nilalang ay napuno ng matinding pagkamangha, at sumiklab sa kanila ang isang bugso ng pananabik. Ipinahihiwatig ng tagpong ito na ang pambihirang galing sa pakikidigma ay nakabibihag kahit sa mga nanonood na walang kinikilingan, bagaman ang gayong tuwa’y nakagapos pa rin sa malagim na tanawin ng karahasan.

Verse 15

आर्ष्यशुद्धिं ततो भीमो नवभिर्निशितै: शरै: । विव्याध प्रहसन्‌ राजन्‌ राक्षसेन्द्रममर्षणम्‌,राजन्‌! फिर भीमसेनने हँसते हुए नौ पैने बाणों-द्वारा ऋष्यशृंगकुमार अमर्षशील राक्षसराज अलम्बुषको घायल कर दिया

Wika ni Sañjaya: O Hari, pagkaraan, si Bhīma, habang tumatawa, ay tumimo sa haring rākṣasa na si Alambuṣa—mabangis at di makatiis sa paghamak—sa pamamagitan ng siyam na matutulis na palaso. Ipinakikita ng sandaling ito ang walang-urong na tapang ni Bhīma at ang paghahambing sa pagitan ng disiplinadong dangal ng kṣatriya at ng marahas na likas na pinangungunahan ng poot ng kaaway na rākṣasa.

Verse 16

तद्‌ रक्ष: समरे विद्धं कृत्वा नादं भयावहम्‌ | अभ्यद्रवत्‌ ततो भीम॑ ये च तस्य पदानुगा:,तब समरांगणमें घायल हुआ वह राक्षस भयंकर गर्जना करके भीमसेनकी ओर दौड़ा। उसके सेवकोंने भी उसीका साथ दिया

Wika ni Sañjaya: Sugatan sa gitna ng labanan, ang rākṣasa ay nagpakawala ng nakapanghihilakbot na ungol, saka dumaluhong nang tuwid kay Bhīma; at ang mga sumusunod sa kanyang yapak ay sumugod ding kasama niya.

Verse 17

स भीम॑ पज्चभिर्विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभि: । भैमान्‌ परिजघानाशु रथांस्त्रिशतमाहवे

Wika ni Sañjaya: Matapos butasin si Bhīmasena ng limang palasong ang mga dugtungan ay nakabaluktot, mabilis niyang ibinagsak sa labanan ang tatlong daang mandirigmang nakasakay sa karwahe na dumating upang umalalay kay Bhīma—isang tagpong nagpapakita ng malupit na pag-igting ng digmaan, kung saan ang lakas at taktika ay lumalamon maging sa matatapang na kakampi, at nagbubukas ng madilim na tensiyong moral sa pagitan ng tungkuling pandigma at ng pagwasak na kaakibat nito.

Verse 18

पुनश्चतुःशतान्‌ हत्वा भीम॑ विव्याध पत्रिणा | सो5तिविद्धस्तथा भीमो राक्षसेन महाबल:

Wika ni Sañjaya: Pagkaraang mapatay pa ang apat na raang tao, si Bhīma ay tinamaan ng isang palaso. Kahit sugatan nang malubha sa gayong paraan, nanatiling matatag ang makapangyarihang Bhīma laban sa dambuhalang kaaway na rākṣasa—ipinapakita kung paanong sa malupit na etika ng tungkulin sa digmaan, sinusubok ang tapang at pagtitiis sa gitna ng walang humpay na karahasan.

Verse 19

प्रतिलभ्य तत: संज्ञां मारुति: क्रोधमूर्च्छित:

Wika ni Sañjaya: Nang magbalik ang ulirat, si Bhīma—anak ni Māruti—na nanginginig pa sa galit, ay hinila ang kanyang napakahusay at nakapanghihilakbot na busog na kayang tumanggap ng matinding higpit. Sa matutulis na palasong pinakawalan mula sa lahat ng panig, pinahirapan niya si Alambuṣa at mariing pinisil sa labanan. Sa usaping etika, ipinakikita ng tagpong ito kung paanong ang galit na muling nagising ay nakapagpapasidhi ng karahasan, kahit ang tungkulin ng mandirigma ang nagtutulak sa kanya sa tiyak at mapagpasyang pagkilos laban sa mapanganib na kaaway.

Verse 20

विकृष्य कार्मुकं घोरं भारसाधनमुत्तमम्‌ । अलम्बुषं शरैस्ती&णैरदयामास सर्वतः

Wika ni Sañjaya: Nang muling mapanatag ang loob ngunit nanginginig pa sa galit, si Bhīma—anak ng Hangin—ay hinila ang kanyang kakila-kilabot at napakahusay na busog na kayang tumanggap ng matinding higpit, at mula sa lahat ng panig ay pinahirapan si Alambuṣa sa pamamagitan ng matutulis na palaso. Ipinakikita ng tagpong ito ang walang tigil na pag-igting ng labanan, kung saan ang galit at tungkulin ay nagtutulak sa mandirigma sa mapagpasyang pagkilos, maging walang awa.

Verse 21

स विद्धो बहुभिर्बाणैनीलाज्जनचयोपम: । शुशुभे सर्वतो राजन्‌ प्रफुल्ल इव किंशुक:

Wika ni Sañjaya: Bagaman tinamaan ng napakaraming palaso, siya—maitim na gaya ng bunton ng bughaw na koliryo—ay nagningning pa rin sa lahat ng panig, O Hari, na parang punong kiṃśuka na hitik sa pamumulaklak. Itinatampok ng taludtod ang madilim na kabalintunaan ng digmaan: kahit sa gitna ng matitinding sugat, ang matatag na tindig ng mandirigma ay maaaring magmukhang maningning, at ipinahihiwatig kung paanong pinupuri ang tapang at paninindigan sa digmaan sa kabila ng pagdurusang kaakibat nito.

Verse 22

राजन्‌! काले काजलके ढेरके समान वह राक्षस बहुत-से बाणोंद्वारा सब ओरसे घायल होकर लहूलुहान हो खिले हुए पलाशके वृक्षके समान सुशोभित होने लगा ।।

Sabi ni Sañjaya: O Hari, ang rākṣasa—itim na parang bunton ng itim na kohl—ay tinamaan mula sa lahat ng panig ng napakaraming palaso. Sa pag-agos ng dugo sa kanyang katawan, lalo pa siyang nagmukhang maringal, gaya ng punong palāśa na hitik sa pamumulaklak. Kahit siya’y pinupulbos at pinuputol sa labanan ng mga palasong pinakawalan mula sa busog ni Bhīma, patuloy niyang inaalala ang pagpaslang sa kanyang kapatid ng dakilang-loob na Pāṇḍava—ang isip ay nakapako sa paghihiganti sa gitna ng pagkawasak ng dharma sa digmaan.

Verse 23

तिष्ठेदानीं रणे पार्थ पश्य मे5द्य पराक्रमम्‌

Sabi ni Sañjaya: “Manindigan ka ngayon sa larangan ng digmaan, O Pārtha, at masdan mo ang aking kagitingan sa araw na ito. Ikaw na naliligaw ang isip! Ang aking makapangyarihang kapatid—si Baka, hari ng mga rākṣasa—na minsan mong pinaslang, naganap lamang iyon sapagkat natago sa aking paningin; kung sa harap ko iyon nangyari, hindi mo magagawa ang gayong gawa.”

Verse 24

बको नाम सुद्दुर्बुद्धे राक्षसप्रवरो बली । परोक्षं मम तद्‌ वृत्तं यद्‌ भ्राता मे हतस्त्वया

Sabi ni Sañjaya: “O ikaw na lubhang naliligaw! May isang makapangyarihang panginoon sa mga rākṣasa na ang pangalan ay Baka. Ang pagpatay mo sa aking kapatid ay naganap na wala sa aking paningin—wala ako roon. Kaya ngayon, manindigan ka sa larangan ng digmaan, Pārtha, at saksihan mo ang aking kagitingan sa araw na ito.”

Verse 25

एवमुक्‍्त्वा ततो भीममन्तर्धानं गतस्तदा । महता शरवर्षेण भूशं तं समवाकिरत्‌,भीमसेनसे ऐसा कहकर वह राक्षस उसी समय अन्तर्धान हो गया और फिर उनके ऊपर बाणोंकी भारी वर्षा करने लगा

Sabi ni Sañjaya: Pagkasabi niya nito, ang rākṣasa ay agad na naglaho sa paningin; at pagkatapos, sa isang napakalakas na buhos ng mga palaso, marahas niyang tinakpan si Bhīmasena mula sa lahat ng panig—isang paraan ng pakikidigma na umaasa sa pagtatago at sa nakalalamang na puwersa, hindi sa lantad na sagupaan nang harapan.

Verse 26

भीमस्तु समरे राजन्नदृश्ये राक्षसे तदा | आकाशं पूरयामास शरै: संनतपर्वभि:,राजन! उस समय समरांगणमें राक्षसके अदृश्य हो जानेपर भीमसेनने झुकी हुई गाँठवाले बाणोंद्वारा वहाँके समूचे आकाशको भर दिया

Sabi ni Sañjaya: O Hari, nang maging di-nakikita ang rākṣasa sa larangan ng digmaan, hindi nagpatinag si Bhīmasena sa takot o pagkalito; pinuno niya ang buong langit ng mga palaso—mga palasong may nakabaluktot na mga dugtungan—upang mapigil ang di-nakikitang kaaway at mapilit itong magpakita.

Verse 27

स वध्यमानो भीमेन निमेषाद्‌ रथमास्थित: । जगाम धरणीं चैव क्षुद्र: खं सहसागमत्‌

Wika ni Sañjaya: Nang tamaan ng paglusob ni Bhīma, ang hamak na manlalakbay ng gabi na si Alambuṣa ay sa kisap-mata’y muling nakasampa sa kanyang karwahe. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mapanlinlang niyang kapangyarihan, minsan ay bumabagsak siya sa lupa at sa susunod na sandali’y biglang sumisirit sa langit—isang pag-iwas na marumi at kahiya-hiya sa gitna ng nagngangalit na labanan.

Verse 28

उच्चावचानि रूपाणि चकार सुबहूनि च । अर्णुर्बृहत्‌ पुन: स्थूलो नादान्‌ मुज्चन्निवाम्बुद:

Wika ni Sañjaya: Nag-anyong-anyo siya nang marami—mataas at mababa, sari-saring anyo. Gaya ng ulap na may kulog na nagbubuga ng dagundong, minsan ay nagiging napakaliit, minsan nama’y napakalaki; ngayo’y banayad at halos di makita, maya-maya’y magaspang at mabigat—ipinamalas ang nakapanghihilakbot at kababalaghang kapangyarihan sa gitna ng ligalig ng digmaan.

Verse 29

उच्चावचास्तथा वाचो व्याजहार समन्ततः । निपेतुर्गगनाच्चैव शरधारा: सहस्रश:

Wika ni Sañjaya: Mula sa lahat ng panig ay umalingawngaw ang sari-saring sigaw—mataas at mababa, marahas at nanginginig—at mula mismo sa langit ay bumuhos ang mga ulang palaso, libo-libo ang bilang, habang sumisidhi ang bangis ng labanan at nilulunod ang anumang pagpipigil.

Verse 30

इसी प्रकार वहाँ सब ओर घूम-घूमकर वह भिन्न-भिन्न प्रकारकी बोलियाँ भी बोलता था। उस समय भीमसेनपर आकाशसे बाणोंकी सहस्रों धाराएँ गिरने लगीं ।।

Wika ni Sañjaya: Sa gayon ay umiikot siya sa lahat ng panig at nagbubuga pa ng iba’t ibang sigaw at tawag. Noon ding sandali, kay Bhīmasena ay bumuhos mula sa itaas ang di-mabilang na mga agos ng palaso; at kasabay nito’y lumilipad ang sari-saring sandata—mga sibat, mga panaog na prāsa, mga trident, mga espada at tomara, mga pamalong bakal at mabibigat na pamukpok, mga bhindipāla at mga palakol-pandigma—kaya ang paglusob ay naging isang walang-humpay na bagyong-digma na nakatuon sa kanya.

Verse 31

शिला: खडगा गुडाश्चैव ऋष्टीर्वजाणि चैव ह । सा राक्षसविसृष्टा तु शस्त्रवृष्टि: सुदारुणा

Wika ni Sañjaya: “Mga bato, mga espada, mga pamalo, mga sibat, at mabibigat na tungkod—ganyan ang kakila-kilabot na ulang sandata na pinakawalan ng rākṣasa. Bumagsak iyon nang may nakapanghihilakbot na lakas, lalo pang nagpagulo sa labanan, at nagpakitang ang karahasan, kapag pinatatakbo ng poot at hilaw na kapangyarihan, ay nagpaparami ng pagdurusa sa lahat ng panig.”

Verse 32

जघान पाण्डुपुत्रस्य सैनिकान्‌ रणमूर्थनि । शक्ति

Wika ni Sañjaya: Sa mismong unahan ng larangan ng digmaan, pinabagsak ng rākṣasa na si Alambuṣa ang mga kawal ng anak ni Pāṇḍu. O Hari, labis na napinsala sa labanan ang mga elepante ng hukbong Pāṇḍava; at sa kaparangan ng digmaan ay paulit-ulit niyang pinaslang ang maraming elepante, kabayo, at mga kawal na naglalakad ng mga Pāṇḍava. Pira-piraso sa kanyang mga palaso, maraming mandirigmang sakay ng karwahe ang nahulog mula sa kanilang mga karwahe.

Verse 33

हयाश्न बहवो राजन्‌ पत्तयश्न तथा पुनः । रथेभ्यो रथिन: पेतुस्तस्य नुन्ना: सम सायकै:

Wika ni Sañjaya: O Hari, maraming kabayo at maraming kawal na naglalakad ang paulit-ulit na pinabagsak; at napakaraming mandirigmang sakay ng karwahe, tinamaan at itinulak paurong ng kanyang mga palasong tuwid ang lipad, ay nahulog mula sa kanilang mga karwahe.

Verse 34

शोणितोदां रथावर्ता हस्तिग्राहसमाकुलाम्‌ । छत्रहंसां कर्दमिनीं बाहुपन्नगसंकुलाम्‌

Wika ni Sañjaya: Ang larangan ay naging tila isang ilog ng dugo—dugo ang tubig nito. Ang mga karwahe ay wari’y mga ipu-ipo sa agos; ang mga elepante ay parang mga buwayang nagsisiksikan sa batis. Ang mga payong ay mistulang mga puting sisne; ang lupa’y naging putik, at ang mga naputol na bisig ay nakahandusay sa lahat ng dako na parang mga ahas na pumipilipit. O Hari, ang kakila-kilabot na ilog na iyon ay paulit-ulit na tinatangay ang mga Cedi, Pāñcāla, at Śṛñjaya, na wari’y napaliligiran ng mga panghihilakbot na gaya ng rākṣasa.

Verse 35

नदीं प्रावर्तयामास रक्षोगणसमाकुलाम्‌ । वहन्तीं बहुधा राजंश्वेदिपडणचालसूञ्जयान्‌

Wika ni Sañjaya: O Hari, pinakilos niya ang isang ilog—siksik sa mga pangkat ng rākṣasa—na paulit-ulit na tinatangay ang mga Cedi, Pāṇḍava, Pāñcāla, at Śṛñjaya.

Verse 36

त॑ तथा समरे राजन्‌ विचरन्तमभीतवत्‌ | पाण्डवा भृशसंविग्ना: प्रापश्यंस्तस्य विक्रमम्‌,महाराज! उस निशाचरको समरांगणमें इस प्रकार निर्भय-सा विचरते देख पाण्डव अत्यन्त उद्विग्न हो उसका पराक्रम देखने लगे

Wika ni Sañjaya: “O Hari, nang makita ng mga Pāṇḍava ang mandirigmang gumagala sa gabi na lumilibot sa larangan na tila walang takot, sila’y lubhang nayanig at tumindig na lamang upang masdan ang kanyang kabayanihan.”

Verse 37

तावकानां तु सैन्यानां प्रहर्ष: समजायत । वादित्रनिनदक्षोग्र: सुमहान्‌ रोमहर्षण:,उस समय आपके सैनिकोंको महान्‌ हर्ष हो रहा था। वहाँ रणवाद्योंका रोमांचकारी एवं भयंकर शब्द बड़े जोर-जोरसे होने लगा

Wika ni Sañjaya: Sa hanay ng iyong mga kawal ay sumiklab ang matinding sigla at galak. Pagkaraan, ang nakabibinging, magulong pag-ugong ng mga tambol at trumpeta ng digmaan ay lumakas nang todo—nakapanghihilakbot at nakapangingilabot—na wari’y hudyat ng pagtaas ng loob habang nagpapatuloy ang labanan.

Verse 38

त॑ श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्यथ पाण्डव: । नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं समीरितम्‌

Wika ni Sañjaya: Nang marinig ang nakapanghihilakbot na sigaw ng pagdiriwang mula sa iyong hukbo, hindi ito natiis ni Bhīmasena na Pāṇḍava—gaya ng elepanteng hindi makayanan ang tunog ng palakpak o paghampas ng palad bilang hamon.

Verse 39

ततः क्रोधाभिताम्राक्षो निर्दहन्रिव पावक: । संदधे त्वाष्ट्रमस्त्र॑ं स स्वयं त्वष्टेव मारुति:

Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, si Bhīmasena, anak ni Māruti (Vāyu), na namumula ang mga mata sa poot at naglalagablab na parang apoy na tumutupok, ay inihanda at pinakilos ang sandatang Tvāṣṭra—na wari’y si Tvaṣṭṛ mismo ang siyang nagpapakilos nito.

Verse 40

तत: शरसहस््राणि प्रादुरासन्‌ समन्ततः । तैः शरैस्तव सैन्यस्य विद्रव: सुमहान भूत्‌,उससे चारों ओर सहस्रों बाण प्रकट होने लगे। उन बाणोंद्वारा आपकी सेनाका महान्‌ संहार होने लगा

Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, mula sa lahat ng panig ay biglang lumitaw ang libu-libong palaso. Sa tama ng mga palasong iyon, ang iyong hukbo ay nalugmok sa matinding pagkalipol at pagkawatak-watak sa pag-atras.

Verse 41

तदस्त्र॑ प्रेरितं तेन भीमसेनेन संयुगे । राक्षसस्य महामायां हत्वा राक्षसमार्दयत्‌

Wika ni Sañjaya: Sa gitna ng labanan, ang sandatang iyon—na pinakilos ni Bhīmasena—ay winasak ang dakilang salamangka (māyā) ng Rākṣasa, at saka pinabagsak ang Rākṣasa mismo.

Verse 42

युद्धस्थलमें भीमसेनके द्वारा चलाये हुए उस अस्त्रने राक्षसकी महामायाको नष्ट करके उसे गहरी पीड़ा दी ।।

Sinabi ni Sañjaya: Sa gitna ng larangan, winasak ng sandatang pinakawalan ni Bhīmasena ang dakilang daya-nglilinlang ng rākṣasa at ibinuhos dito ang matinding kirot. Paulit-ulit na tinamaan ni Bhīma, ang rākṣasa—ang haring rākṣasa na si Alambuṣa—iniwan ang tuwirang sagupaan kay Bhīma at nagmadaling tumakbo patungo sa hanay ng hukbo ni Droṇa.

Verse 43

तस्मिंस्तु निर्जिते राजन्‌ राक्षसेन्द्रे महात्मना । अनादयन्‌ सिंहनादै: पाण्डवा: सर्वतो दिशम्‌

Sinabi ni Sañjaya: O Hari, nang mapabagsak na ng dakilang-loob na bayani ang panginoon ng mga rākṣasa, umalingawngaw ang mga Pāṇḍava sa lahat ng dako sa kanilang sigaw na tila ungol ng leon.

Verse 44

अपूजयन्‌ मारुतिं च संहृष्टास्ते महाबलम्‌ । प्रह्ादं समरे जित्वा यथा शक्रं मरुद्गणा:

Sinabi ni Sañjaya: Sa labis na galak, pinarangalan at pinuri nila nang paulit-ulit ang makapangyarihang anak ng Diyos ng Hangin (Bhīma)—gaya ng pagpupuri ng mga Marut kay Indra (Śakra) kapag siya’y nagbabalik mula sa digmaan matapos madaig si Prahrāda.

Verse 107

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें संकुलयुद्धाविषयक एक सौ सातवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sinabi ni Sañjaya: Sa gayon nagwakas ang ika-isang daan at ikapitong kabanata ng Drona Parva ng Śrī Mahābhārata, sa loob ng bahaging ukol sa pagpaslang kay Jayadratha, na nagsasalaysay ng marahas at magulong sagupaan sa digmaan.

Verse 108

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि अलम्बुषपराजये अष्टाधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें अलग्बुषकी पराजयविषयक एक सौ आठवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sinabi ni Sañjaya: Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa Drona Parva, sa loob ng bahaging ukol sa pagpaslang kay Jayadratha, nagwakas ang ika-isang daan at ikawalong kabanata—na tumatalakay sa pagkatalo ni Alambuṣa.

Verse 186

निपपात रथोपस्थे मूर्च्छयाभिपरिप्लुत: । फिर चार सौ योद्धाओंको मारकर भीमसेनको भी एक बाणसे घायल किया। इस प्रकार राक्षसके द्वारा अत्यन्त घायल किये जानेपर महाबली भीमसेन मूर्छित हो रथकी बैठकमें गिर पड़े

Sinabi ni Sañjaya: Nababalot ng pagkahimatay, bumagsak siya sa upuan ng karwaheng pandigma. Ipinakikita ng tagpong ito ang malupit na agos ng labanan: kahit ang isang makapangyarihang mandirigma, kapag malubhang nasugatan, ay nauuwi sa kawalang-kaya—paalala sa nakikinig na ang lakas at tapang ay marupok sa harap ng walang-humpay na bunga ng karahasan.

Verse 226

घोरं रूपमथो कृत्वा भीमसेनमभाषत । भीमसेनके धनुषसे छूटे हुए बाणोंद्वारा समरभूमिमें घायल होकर और महात्मा पाण्डुकुमार भीमके द्वारा किये गये अपने भाईके वधका स्मरण करके उस राक्षसने भयंकर रूप धारण कर लिया और भीमसेनसे कहा--

Sinabi ni Sañjaya: Nag-anyong kasindak-sindak ang rākṣasa at kinausap si Bhīmasena. Sugatan sa larangan ng digmaan ng mga palasong pinakawalan mula sa busog ni Bhīma, at sa pag-alala sa pagpaslang sa sarili niyang kapatid sa kamay ng dakilang-loob na si Bhīma, anak ni Pāṇḍu, nag-anyong nakapangingilabot siya at nagsalita kay Bhīmasena.