Shloka 22
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
तमाद्रवन्तं सम्प्रेक्ष्य गर्जन्तमिव तोयदम् । अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धा: पाण्डवानां महारथा:,कथयामास दुर्धर्षो विनि:श्वस्य पुनः पुनः । संजय कहते हैं--महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाला राजा दुर्योधन उस महान् युद्धमें एक राक्षसके द्वारा प्राप्त हुई अपनी पराजयको नहीं सह सका। उसने गंगानन्दन भीष्मजीके पास जाकर उन्हें विनीतभावसे प्रणाम करनेके पश्चात् सारा वृत्तान्त यथावत् रूपसे कह सुनाया। उस दुर्धर्ष वीरने बारंबार लम्बी साँस खींचकर घटोत्कचकी विजय और अपनी पराजयकी कथा कही
tam ādravantaṃ samprekṣya garjantam iva toyadam | abhyavartanta saṃkruddhāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ || kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
Sinabi ni Sañjaya: Nang makita siyang sumugod, umuungal na parang ulap ng ulan, ang mga dakilang mandirigmang karwaheng-pandigma ng mga Pāṇḍava, sa tindi ng galit, ay sumulong upang salubungin siya.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how martial pride and anger intensify conflict, while truthful reporting of events—often accompanied by shame or frustration—remains a duty within the war narrative. It implicitly contrasts outward thunder (roaring like a cloud) with inner strain (repeated sighing).
A warrior charges forward roaring like a thundercloud; the Pāṇḍava great chariot-fighters, angered, move to confront him. Then the formidable warrior repeatedly narrates what happened, punctuating his account with deep sighs.