भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्
Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement
अनूपाधिपतिश्वैव नील: स्वबलमास्थित: । महता रथवंशेन हैडिम्बं पर्यवारयन्
sañjaya uvāca |
anūpādhipatiś caiva nīlaḥ svabalam āsthitaḥ |
mahatā rathavaṁśena haiḍimbaṁ paryavārayan ||
Sinabi ni Sañjaya: “At si Nīla, hari ng Anūpa, na lubos na umaasa sa sariling lakas, kasama ang isang napakalaking pangkat ng mga karwahe, ay pinaligiran ang Haiḍimba (Ghaṭotkaca) sa lahat ng panig.” Sa balangkas ng asal sa digmaan, itinatampok ng talatang ito ang kṣātra-dharma: ang sama-samang pag-ikid sa isang mabagsik na kalaban, na may tiwala at paninindigan, habang umiigting ang labanan sa paligid ng kakampi ni Bhīma na si Ghaṭotkaca.
संजय उवाच
The verse underscores kṣātra-dharma in practice: disciplined, collective effort and strategic coordination in battle. Confidence (svabala-āśraya) is presented as a motivating force, but it is expressed through organized action—surrounding a powerful adversary rather than relying on isolated heroics.
Sañjaya reports that Nīla, the ruler of Anūpa, along with a large chariot contingent, encircles Ghaṭotkaca (called Haiḍimba) from all sides, indicating a concentrated attempt to contain or neutralize Bhīma’s formidable ally.