Shloka 57
भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
रथैर्नगरसंकाशैहयैर्युक्तैर्मनोजवै: । नानावर्णविचित्राभि: पताकाभिरलंकृतै:,उनके रथ नगरोंके समान प्रतीत होते थे। उनमें मनके समान वेगशाली घोड़े जुते हुए थे। नाना प्रकारके रूप-रंगवाली और विचित्र पताकाएँ उन्हें अलंकृत कर रही थीं। ऐसे रथोंपर आरूढ़ सुन्दर धनुष धारण किये विचित्र कवच और ध्वजोंसे सुशोभित उन वीरोंने शत्रुकी सेनामें उसी प्रकार प्रवेश किया, जैसे सिंह एक वनसे दूसरे वनमें प्रवेश करते हैं
rathair nagara-saṅkāśair hayair yuktair mano-javaiḥ | nānā-varṇa-vicitrābhiḥ patākābhir alaṅkṛtaiḥ ||
Wika ni Sañjaya: Ang kanilang mga karwahe ay wari’y mga lungsod na gumagalaw, nakayuko sa mga kabayong kasingbilis ng isip, at pinalamutian ng mga bandilang makukulay at kagila-gilalas. Nakalulan sa gayong mga karwahe—may tangan na magagandang busog, suot ang sari-saring baluti, at kumikislap sa kani-kanilang mga sagisag—ang mga bayani ay sumalakay sa hukbo ng kaaway, gaya ng mga leon na tumatawid mula sa isang gubat tungo sa isa pa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya-dharma in its outward form: disciplined readiness, courage, and purposeful advance in battle. The lion simile underscores fearlessness and resolve, suggesting that righteous warriors should not be shaken when entering danger in the performance of duty.
Sañjaya describes the warriors’ magnificent chariots—city-like, fast as thought, and richly bannered—as they ride into the enemy formation. The imagery emphasizes the scale of the forces and the intimidating, confident entry of the heroes into combat.