अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
दुःशासन दुर्विषहं दुःसहं दुर्मद जयम् । जयत्सेनं विकर्ण च चित्रसेनं सुदर्शनम्
sañjaya uvāca | duḥśāsanaṃ durviṣahaṃ duḥsahaṃ durmadaṃ jayam | jayatsenaṃ vikarṇaṃ ca citrasenaṃ sudarśanam | cārucitraṃ suvarmāṇaṃ duṣkarṇaṃ tathā karṇam | ye tathā anye bahavo 'pi tava putrā mahārathāḥ samīpe tiṣṭhantaḥ krodhāt prajvalitā iva dṛṣṭvā | bhīmaseno mahārathaḥ samare bhīṣmeṇa parirakṣitāṃ vipulāṃ kauravasenāṃ prāviśat ||
Wika ni Sañjaya: Nang makita niyang ang mga anak mo—Duhshasana, Durvishaha, Duhsaha, Durmada, Jaya, Jayatsena, Vikarna, Chitrasena, Sudarshana, Charuchitra, Suvarman, Dushkarna, Karna—at marami pang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe ay nakatindig sa malapit, nag-aalab sa galit, ang makapangyarihang Bhimasena ay pumasok sa malawak na hanay ng mga Kaurava sa larangan ng digmaan, bagama’t binabantayan ito ni Bhishma.
संजय उवाच
The verse highlights how anger and pride can harden warriors into reckless opposition, while steadfast courage can drive one to confront even a force protected by the greatest elders. Ethically, it contrasts the heat of krodha with the disciplined resolve expected in dharma-guided action.
Sanjaya lists several Kaurava princes and warriors standing nearby, enraged. Observing them, Bhima—undaunted—pushes into the massive Kaurava formation, which is under Bhishma’s protection, signaling an aggressive penetration of the enemy line.