Shloka 19
भीष्मपर्व — अध्याय ७२: सैन्यगुणवर्णनम्, व्यूहरक्षा, दैव-पुरुषकारचिन्ता
वयं हि त्वां समाश्रित्य भीष्म॑ं चैव पितामहम् । देवानपि रणे जेतु प्रार्थयामो न संशय:,“हमलोग आप तथा पितामह भीष्मकी शरण लेकर देवताओंको भी समरभूमिमें जीतनेकी अभिलाषा रखते हैं, इसमें संशय नहीं है। फिर जो बल और पराक्रममें हीन हैं, उन पाण्डवोंको जीतना कौन बड़ी बात है। आपका कल्याण हो। आप ऐसा प्रयत्न करें जिससे पाण्डव मारे जायँ
vayaṁ hi tvāṁ samāśritya bhīṣmaṁ caiva pitāmaham | devān api raṇe jetuṁ prārthayāmo na saṁśayaḥ ||
Sabi ni Sañjaya: “Umaasa kami sa iyo at kay Bhīṣma, ang dakilang ninuno, at buong tiwala naming minimithi na madaig maging ang mga diyos sa digmaan—walang alinlangan. Kung gayon, ano pa ang malaking bagay sa pagdaig sa mga Pāṇḍava na kulang sa lakas at tapang? Nawa’y mapabuti ka; magsikap ka nang gayon upang mapatay ang mga Pāṇḍava.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the psychology of war: confidence built on dependence upon powerful leaders can slide into arrogance and moral blindness, culminating in the wish for total annihilation of kin. It implicitly contrasts martial ambition with the ethical weight of desiring the death of one’s relatives.
Sañjaya reports a Kaurava-side sentiment: trusting in their great warriors—especially Bhīṣma and the addressed commander—they believe they could defeat even divine opponents, and therefore expect an easy victory over the Pāṇḍavas, urging decisive effort to kill them.