Shloka 65
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः
Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify
एवमादि मया सृष्टं पृथिव्यां त्वत्प्रसादजम् | देव! हम तो आपकी उपासनामें लगे रहते हैं। आपके नियमोंका पालन करते हुए आपके ही शरण हैं। विष्णो! हम सदा आप परमेश्वर एवं महेश्वरका पूजन ही करते हैं। आपकी ही कृपासे हमने पृथ्वीपर ऋषि, देवता, गन्धर्व, यक्ष, राक्षस, सर्प, पिशाच, मनुष्य, मृग, पक्षी तथा कीड़े-मकोड़े आदिकी सृष्टि की है ।। ६३-६४ ह ।। पद्मनाभ विशालाक्ष कृष्ण दु:खप्रणाशन,पद्मनाभ! विशाललोचन! दुःखहारी श्रीकृष्ण! आप ही सम्पूर्ण प्राणियोंके आश्रय और नेता हैं, आप ही संसारके गुरु हैं। देवेश्वरर! आपकी कृपादृष्टि होनेसे ही सब देवता सदा सुखी रहते हैं इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि विश्वोपाख्याने पजचषष्टितमो< ध्याय: इस प्रकार श्रीमहाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वनें विश्वोपाख्यानविषयक पैंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
evam-ādi mayā sṛṣṭaṃ pṛthivyāṃ tvat-prasāda-jam | deva! vayaṃ tu tava upāsanāyāṃ lagnaḥ satataṃ tiṣṭhāmaḥ; tava niyamān pālayantaḥ tvām eva śaraṇaṃ gatāḥ | viṣṇo! vayaṃ sadā tvāṃ parameśvaraṃ maheśvaraṃ ca pūjayāmaḥ | tavaiva kṛpayā asmābhiḥ pṛthivyāṃ ṛṣayaḥ devāḥ gandharvāḥ yakṣāḥ rākṣasāḥ sarpāḥ piśācāḥ manuṣyāḥ mṛgāḥ pakṣiṇaḥ kīṭa-makoḍādayaś ca sṛṣṭāḥ | padmanābha viśālākṣa kṛṣṇa duḥkha-praṇāśana! tvam eva sarva-prāṇinām āśrayaḥ netā ca; tvam eva saṃsāra-guruḥ | deveśvara! tava kṛpā-dṛṣṭyā eva sarve devāḥ sadā sukhinaḥ bhavanti |
Wika ni Bhīṣma: “Ang lahat ng ito—mula pa sa paglikha ng mga nilalang—ay nagkaroon sa lupa dahil lamang sa iyong biyaya. O Panginoon, kami’y laging nakatuon sa pagsamba sa iyo; sa pagsunod sa iyong mga kautusan, sa iyo lamang kami kumakanlong. O Viṣṇu, patuloy naming sinasamba ka bilang Kataas-taasang Panginoon at bilang Dakilang Panginoon. Sa iyong habag, aming naipamalas sa lupa ang mga uri ng pag-iral—mga rishi, mga diyos, Gandharva, Yaksha, Rakshasa, mga Naga, mga Pisacha, mga tao, mga hayop, mga ibon, at maging ang pinakamaliliit na gumagapang. O Padmanābha, Kṛṣṇa na malalapad ang mga mata, tagapawi ng dalamhati: ikaw ang sandigan at pinuno ng lahat ng may buhay; ikaw ang guro ng sanlibutan. O Panginoon ng mga diyos, tanging kapag sumasapit sa kanila ang iyong mapagpalang sulyap, nananatili silang laging nasa ligaya.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage teaches śaraṇāgati (taking refuge) and the primacy of divine grace: worship, obedience to divine ordinances, and reliance on the Lord are presented as the basis for well-being and for the ordered existence of the world.
Bhishma delivers a hymn of praise to Vishnu/Krishna, attributing the creation and sustenance of all classes of beings to the Lord’s compassion and declaring that even the gods’ happiness depends on the Lord’s gracious regard.